Een auto die deukt is veiliger omdat het stilstaan dan langer duurt. De kracht bij een botsing is F = m × Δv / Δt, en Δt heet de botsingstijd. Hoe langer de botsingstijd, hoe kleiner de kracht. De kreukelzone, de gordel en de airbag maken de botsingstijd langer; een lagere snelheid maakt Δv kleiner.
Een auto die bij een botsing helemaal niet deukt, is toch het veiligst? Juist niet.
Bij een botsing ga je in heel korte tijd van je snelheid naar stilstand, en daarvoor is een kracht nodig. Die volgt uit twee formules die je al kent: F = m × a en a = Δv / Δt. Samen: F = m × Δv / Δt. De tijd die de botsing duurt, Δt, heet de botsingstijd. Iemand van 60 kilogram in een auto met 14 meter per seconde staat zonder gordel in 0,010 seconde stil: 84 000 newton. Met gordel en airbag duurt het 0,10 seconde, tien keer zo lang, en is de kracht tien keer zo klein: 8400 newton.
Daarom deukt de voorkant van een auto in: de kreukelzone maakt de botsingstijd langer. De gordel rekt een beetje uit en de airbag loopt langzaam leeg, en alleen de ruimte waarin jij zit blijft een stevige kooi.
Daarna reken je zelf aan een ei van 60 gram dat op de vloer valt en op een kussen. Halverwege staat er een vraag en valt er een stilte: zet de video daar stil en denk eerst zelf na. Je ziet ook waarom een lagere snelheid de kracht net zo goed kleiner maakt.
In deze video
De hele uitleg, uitgeschreven
De auto die niet deukt
0:00Een auto die bij een botsing helemaal niet deukt, is toch het veiligst? Bij een botsing ga jij in heel korte tijd van je snelheid naar stilstand, en daarvoor is een kracht nodig. Hoe groot die kracht is, volgt uit twee formules die je al kent: F res is m keer a, en a is delta v gedeeld door delta t. Samen: F res is m keer delta v gedeeld door delta t.
0:30De tijd die de botsing duurt, delta t, heet de botsingstijd. Iemand van zestig kilogram zit in een auto die met vijftig kilometer per uur rijdt, ongeveer veertien meter per seconde. Zonder gordel klapt hij tegen het dashboard en staat in nul komma nul tien seconde stil.
0:49Zestig keer veertien gedeeld door nul komma nul tien: vierentachtigduizend newton. Met gordel en airbag duurt het stilstaan nul komma tien seconde, tien keer zo lang. Dan is de kracht tien keer zo klein: achtduizend vierhonderd newton.
Waarom deuken helpt
1:07En daarom is een auto die niet deukt níet het veiligst. Deukt hij niet, dan staat hij in een flits stil, en jij met hem. Deukt de voorkant wel in, dan duurt het stilstaan langer. Dat stuk van de auto heet de kreukelzone. De veiligheidsgordel rekt een beetje uit, en de airbag loopt na de klap langzaam leeg.
1:29Allebei maken ze de botsingstijd van jouw lichaam langer. Alleen de ruimte waarin jij zit, mag niet vervormen. Die is gebouwd als een stevige kooi: de kooiconstructie. Nu jij. Een ei van zestig gram valt met vier komma nul meter per seconde op de vloer, en staat in nul komma nul nul twintig seconde stil.
1:52Op een kussen duurt dat nul komma twintig seconde. Hoe groot is de kracht op het ei, op de vloer en op het kussen?
Het ei, en de snelheid
2:03Reken eerst de massa om naar kilogram: zestig gram is nul komma nul zestig kilogram. Op de vloer: nul komma nul zestig keer vier komma nul gedeeld door nul komma nul nul twintig is honderdtwintig newton, en de schaal breekt. Op het kussen duurt het stilstaan honderd keer zo lang, dus is de kracht honderd keer zo klein: één komma twee newton.
2:26Er is nog een manier om de kracht kleiner te maken: de snelheid verlagen. Rijd je half zo hard, dan is delta v half zo groot, en de kracht ook.
Drie dingen om te onthouden
2:38Drie dingen. De kracht bij een botsing is F res is m keer delta v gedeeld door delta t, en delta t heet de botsingstijd. Hoe langer de botsingstijd, hoe kleiner de kracht. Daarvoor zijn de kreukelzone, de gordel en de airbag. En hoe lager de snelheid, hoe kleiner de kracht.
Twee vragen
2:59Twee vragen. Eén. Een fietser van zeventig kilogram rijdt met vijf komma nul meter per seconde een heg in, en staat na nul komma vijftig seconde stil. Hoe groot is de kracht op de fietser? Twee. Een stuntman springt van een dak op een groot luchtkussen, en niet op de stoep.
3:18Waarom is dat veiliger? Gebruik het woord botsingstijd.
De antwoorden
3:26De eerste: zeventig keer vijf komma nul gedeeld door nul komma vijftig is zevenhonderd newton. De tweede: het luchtkussen geeft mee, dus duurt het stilstaan langer. Een langere botsingstijd betekent een kleinere kracht.
Druk
3:40Wil je weten waarom een helm ook helpt door de kracht over meer oppervlak te verdelen? Kijk dan de video over druk op mijn YouTube-kanaal.
Veelgestelde vragen
Wat is de botsingstijd?
De botsingstijd Δt is de tijd die het duurt om bij een botsing van je snelheid tot stilstand te komen. De kracht is F = m × Δv / Δt, dus hoe langer de botsingstijd, hoe kleiner de kracht op je lichaam.
Waarom heeft een auto een kreukelzone?
De voorkant van de auto deukt bij een botsing in, waardoor het stilstaan langer duurt. Een langere botsingstijd geeft een kleinere kracht. De ruimte waarin de inzittenden zitten, vervormt juist niet: dat is de kooiconstructie.
Hoe bereken je de kracht bij een botsing?
Met F = m × Δv / Δt. Iemand van 60 kilogram die met 14 meter per seconde in 0,010 seconde stilstaat, krijgt 60 × 14 / 0,010 = 84 000 newton. Duurt het stilstaan 0,10 seconde, dan is het 8400 newton.
Waarom breekt een ei niet op een kussen?
Op het kussen duurt het stilstaan honderd keer zo lang als op de vloer, dus is de kracht honderd keer zo klein. Een ei van 60 gram met 4,0 meter per seconde krijgt op de vloer 120 newton en op het kussen 1,2 newton.
Hierna: waarom een helm helpt door de kracht over meer oppervlak te verdelen. Dat staat in de video over druk op dit kanaal.
Deze video krijgt geluidssporen en ondertiteling in meer talen. Kies je taal in de speler onder het tandwiel, bij Audiospoor en bij Ondertiteling.
Physics with Thomas: uitleg met beeld waar het iets toevoegt, en zonder beeld waar het afleidt.
Even voorstellen
Mijn naam is Thomas Schuurmans, en ik heb een passie voor natuurkunde en voor begrijpen waarom dingen werken zoals ze werken. Wat ik wil, is jonge mensen aanmoedigen om vaker “waarom is dat?” en “hoe werkt dat?” te vragen, en ze de handvatten van de natuurkunde geven op een manier die makkelijk is en die je kunt zien.
Ik ben in 2003 afgestudeerd in Technische Natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna werkte ik ruim twintig jaar buiten het onderwijs: eerst bij TNO, daarna bij een ontwerpbureau, en uiteindelijk als oprichter van Proportion Global, waarmee ik aan innovatievraagstukken werk in Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië. Dat werk lijkt meer op natuurkunde dan je zou denken: niet beginnen bij een oplossing, maar eerst begrijpen wat er aan de hand is, iets proberen, fout zitten, en opnieuw kijken.
Proportion Global werkt inmiddels met een netwerk van lokale consultants in 67 landen, dus ik hoef zelf bijna niet meer te reizen. Hierdoor heb ik nu meer tijd en behoefte om ook dichter bij huis een verschil te maken. Daarom heb ik mijn oude liefde voor natuurkunde weer opgepakt. Sinds september 2026 ben ik twee ochtenden per week natuurkundedocent op het Cartesius Lyceum in Amsterdam, in de derde en vierde klas havo/vwo.
Zelf ben ik erg visueel ingesteld als ik nieuwe dingen wil leren. Daaruit is het idee geboren: video's die één onderwerp scherp en visueel uitleggen, in een paar minuten. Ik maak ze voor mijn eigen leerlingen. Daarna zet ik ze openbaar online, want goede uitleg hoort beschikbaar te zijn voor iedereen die hem nodig heeft, waar je ook woont en in welke taal je denkt en spreekt.