Krachten tel je alleen gewoon op als ze precies dezelfde kant op wijzen. Wijzen ze verschillende kanten op, dan gebruik je de parallellogrammethode: teken ze op schaal vanuit één punt en maak er een parallellogram van. De diagonaal is de resulterende kracht. Staan ze loodrecht, dan geeft Pythagoras hetzelfde: 300 en 400 newton worden 500 newton.
Twee mensen trekken aan een boomstam, de een met 300 newton en de ander met 400. Samen is dat alleen 700 newton als ze precies dezelfde kant op trekken. Wijzen de krachten niet dezelfde kant op, dan tel je ze op met de parallellogrammethode, en dan is de resulterende kracht kleiner.
Zo werkt de parallellogrammethode: teken de twee krachten op schaal vanuit hetzelfde punt. Trek vanaf de punt van elke pijl een lijn die evenwijdig loopt aan de andere pijl. Zo ontstaat een parallellogram, en de diagonaal vanuit het beginpunt is de resulterende kracht: zijn lengte geeft de grootte, zijn richting de richting.
Trekken ze loodrecht op elkaar, dan wordt het parallellogram een rechthoek en vind je 500 newton. Dat kun je ook uitrekenen met de stelling van Pythagoras: de wortel uit 300² + 400² is 500. Onder 60 graden wordt de resultante groter, ongeveer 600 newton: hoe kleiner de hoek, hoe dichter je bij 700 komt.
Halverwege reken je zelf: twee krachten van 600 en 800 newton werken loodrecht op elkaar. Met een krachtenschaal van 1 centimeter voor 200 newton meet je de diagonaal op en reken je die weer om naar newton. Zet de video daar stil en denk eerst zelf na.
In deze video
De hele uitleg, uitgeschreven
300 plus 400 newton
0:00Twee mensen trekken aan een boomstam, de een met driehonderd newton, de ander met vierhonderd. Samen is dat toch zevenhonderd newton?
De parallellogrammethode
0:13Alleen als ze precies dezelfde kant op trekken. Wijzen de krachten niet dezelfde kant op, dan tel je ze op met de parallellogrammethode. Teken de twee krachten op schaal vanuit hetzelfde punt. Trek vanaf de punt van elke pijl een lijn die evenwijdig loopt aan de andere pijl.
0:31Zo ontstaat een parallellogram. De diagonaal vanuit het beginpunt is de resulterende kracht: zijn lengte geeft de grootte, en zijn richting de richting.
Loodrechte krachten en Pythagoras
0:43Trekken ze loodrecht op elkaar, dan wordt het parallellogram een rechthoek. Meet je de diagonaal op schaal, dan vind je vijfhonderd newton. Je kunt het ook uitrekenen, met de stelling van Pythagoras: de wortel uit driehonderd kwadraat plus vierhonderd kwadraat is vijfhonderd.
1:01Staan de touwen dichter bij elkaar, onder zestig graden, dan wordt de resultante groter: ongeveer zeshonderd newton. Hoe kleiner de hoek, hoe dichter je bij zevenhonderd komt. Nu jij. Twee krachten van zeshonderd en achthonderd newton werken loodrecht op elkaar.
1:18Hoe groot is de resulterende kracht?
Krachtenschaal: van centimeter naar newton
1:24Teken ze op schaal, één centimeter is tweehonderd newton: drie centimeter en vier centimeter. De diagonaal is vijf centimeter, en dat is duizend newton. Met Pythagoras: de wortel uit zeshonderd kwadraat plus achthonderd kwadraat, ook duizend newton.
1:42Let op de krachtenschaal: de lengte die je meet, reken je altijd weer om naar newton.
Drie dingen om te onthouden
1:48Drie dingen. Krachten die niet dezelfde kant op wijzen, tel je op met de parallellogrammethode. De diagonaal is de resulterende kracht, op schaal. En staan de krachten loodrecht, dan kun je ook Pythagoras gebruiken.
Twee vragen
2:03Twee vragen. Eén. Twee krachten van vijf komma nul en twaalf newton staan loodrecht op elkaar. Hoe groot is de resulterende kracht? Twee. Wanneer is de resulterende kracht van twee krachten zo groot mogelijk, en wanneer zo klein mogelijk?
De antwoorden
2:21De eerste: dertien newton. De tweede: zo groot mogelijk als ze dezelfde kant op wijzen, dan tel je ze op. Zo klein mogelijk als ze precies tegengesteld zijn, dan trek je ze van elkaar af.
Krachten ontbinden
2:34Wil je weten hoe je één kracht juist in twee stukken uit elkaar haalt? Kijk dan de video over krachten ontbinden op mijn YouTube-kanaal.
Veelgestelde vragen
Hoe werkt de parallellogrammethode?
Teken de twee krachten op schaal vanuit hetzelfde punt. Trek vanaf de punt van elke pijl een lijn evenwijdig aan de andere pijl, zodat er een parallellogram ontstaat. De diagonaal vanuit het beginpunt is de resulterende kracht: de lengte geeft de grootte, de richting de richting.
Hoe bereken je de resulterende kracht van twee loodrechte krachten?
Met de stelling van Pythagoras. Twee krachten van 600 en 800 newton die loodrecht op elkaar staan, geven samen de wortel uit 600² + 800², en dat is 1000 newton.
Wanneer is de resulterende kracht van twee krachten het grootst?
Als ze precies dezelfde kant op wijzen: dan tel je ze gewoon op. Het kleinst is hij als ze precies tegengesteld zijn: dan trek je ze van elkaar af.
Wat doet de hoek tussen twee krachten met de resulterende kracht?
Hoe kleiner de hoek, hoe groter de resulterende kracht. Krachten van 300 en 400 newton geven loodrecht op elkaar 500 newton, onder 60 graden ongeveer 600 newton, en in dezelfde richting 700 newton.
Hoe gebruik je een krachtenschaal?
Je kiest hoeveel newton één centimeter voorstelt, bijvoorbeeld 200 newton. Krachten van 600 en 800 newton worden dan pijlen van 3 en 4 centimeter. De diagonaal meet je op, hier 5 centimeter, en die reken je weer om naar newton: 1000 newton.
Hierna: hoe je één kracht juist in twee stukken uit elkaar haalt. Dat staat in de video over krachten ontbinden op dit kanaal.
Deze video krijgt geluidssporen en ondertiteling in meer talen. Kies je taal in de speler onder het tandwiel, bij Audiospoor en bij Ondertiteling.
Physics with Thomas: uitleg met beeld waar het iets toevoegt, en zonder beeld waar het afleidt.
In deze serie
Schuifwrijving en normaalkrachtwaarom schuift de doos ineens?3:21
Krachten samenstellenwaarom is 300 + 400 newton niet altijd 700?2:47
Krachten ontbinden op een hellingwaarom fiets je een brug zwaar op?2:56
Evenwicht van drie krachtenwaarom hangt een waslijn altijd door?3:02
Even voorstellen
Mijn naam is Thomas Schuurmans, en ik heb een passie voor natuurkunde en voor begrijpen waarom dingen werken zoals ze werken. Wat ik wil, is jonge mensen aanmoedigen om vaker “waarom is dat?” en “hoe werkt dat?” te vragen, en ze de handvatten van de natuurkunde geven op een manier die makkelijk is en die je kunt zien.
Ik ben in 2003 afgestudeerd in Technische Natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna werkte ik ruim twintig jaar buiten het onderwijs: eerst bij TNO, daarna bij een ontwerpbureau, en uiteindelijk als oprichter van Proportion Global, waarmee ik aan innovatievraagstukken werk in Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië. Dat werk lijkt meer op natuurkunde dan je zou denken: niet beginnen bij een oplossing, maar eerst begrijpen wat er aan de hand is, iets proberen, fout zitten, en opnieuw kijken.
Proportion Global werkt inmiddels met een netwerk van lokale consultants in 67 landen, dus ik hoef zelf bijna niet meer te reizen. Hierdoor heb ik nu meer tijd en behoefte om ook dichter bij huis een verschil te maken. Daarom heb ik mijn oude liefde voor natuurkunde weer opgepakt. Sinds september 2026 ben ik twee ochtenden per week natuurkundedocent op het Cartesius Lyceum in Amsterdam, in de derde en vierde klas havo/vwo.
Zelf ben ik erg visueel ingesteld als ik nieuwe dingen wil leren. Daaruit is het idee geboren: video's die één onderwerp scherp en visueel uitleggen, in een paar minuten. Ik maak ze voor mijn eigen leerlingen. Daarna zet ik ze openbaar online, want goede uitleg hoort beschikbaar te zijn voor iedereen die hem nodig heeft, waar je ook woont en in welke taal je denkt en spreekt.