Op een pak van één kilogram werkt een zwaartekracht van 9,81 newton, want de aarde trekt aan elke kilogram met 9,81 newton. Voor elke massa reken je het uit met Fz is m keer 9,81, met de massa in kilogram en de kracht in newton. Je tekent die kracht als een pijl omlaag vanuit het zwaartepunt.
Een pak suiker van één kilogram. Hoe groot is de zwaartekracht op dat pak, in newton? Schat eerst, voordat je verder kijkt.
Je ziet waarom de aarde aan elke kilogram trekt met 9,81 newton, en hoe je daarmee voor elke massa de zwaartekracht uitrekent: Fz is m keer 9,81, met Fz in newton en m in kilogram. Ook het verschil tussen massa en zwaartekracht, en waarom de zwaartekracht op de maan ongeveer zes keer zo klein is terwijl je massa hetzelfde blijft. Daarna twee sommen, een rugzak en een appel, waarbij je eerst de massa omrekent naar kilogram. Tot slot hoe je een kracht tekent: een pijl vanuit het aangrijpingspunt, in de richting van de kracht, en met een lengte volgens de krachtenschaal.
Voor 3 havo en 3 vwo, bij het hoofdstuk over krachten. Halverwege staat er een vraag en valt er een stilte: zet de video daar stil en reken eerst zelf.
In deze video
De hele uitleg, uitgeschreven
Een pak suiker
0:00Een pak suiker van één kilogram. Hoe groot is de zwaartekracht op dat pak, in newton? Schat maar even.
Negen komma éénentachtig per kilogram
0:13De aarde trekt aan elke kilogram met negen komma éénentachtig newton. Op een pak suiker van één kilogram werkt dus een zwaartekracht van negen komma éénentachtig newton, bijna tien. Voor elke massa geldt: F z is m keer negen komma éénentachtig, met F z in newton en m in kilogram.
0:33Let op het verschil tussen die twee. Je massa zeg je in kilogram, de zwaartekracht is een kracht, in newton. Op de maan is je massa precies hetzelfde, maar is de zwaartekracht ongeveer zes keer zo klein.
Een rugzak en een appel
0:49Reken de massa altijd eerst om naar kilogram. Een rugzak van zes komma vijf kilogram: zes komma vijf keer negen komma éénentachtig is vierenzestig newton. Een appel van honderdtwintig gram: eerst naar kilogram, dat is nul komma één twee nul kilogram.
1:06Keer negen komma éénentachtig geeft één komma achttien newton. Nu jij. Een hond heeft een massa van twintig komma nul kilogram. Hoe groot is de zwaartekracht op die hond?
Een kracht als pijl
1:22Twintig komma nul keer negen komma éénentachtig is honderdzesennegentig newton. Een kracht teken je als een pijl. De pijl begint in het aangrijpingspunt, het punt waar de kracht op het voorwerp werkt; bij de zwaartekracht is dat het zwaartepunt.
1:38De pijl wijst in de richting van de kracht, en de zwaartekracht wijst altijd recht naar beneden. De lengte van de pijl geeft de grootte, met een krachtenschaal: je spreekt af hoeveel newton één centimeter voorstelt. Kies je één centimeter voor vijftig newton, dan wordt de pijl honderdzesennegentig gedeeld door vijftig, drie komma negen centimeter lang.
Drie dingen om te onthouden
2:03Drie dingen. De zwaartekracht reken je uit met F z is m keer negen komma éénentachtig, met de massa in kilogram en de kracht in newton. Massa en zwaartekracht zijn niet hetzelfde: massa is in kilogram, zwaartekracht is een kracht in newton. En een kracht teken je als een pijl vanuit het aangrijpingspunt, in de richting van de kracht, met een lengte volgens de krachtenschaal.
Twee vragen
2:29Twee vragen. Eén. Een fiets heeft een massa van vijftien komma nul kilogram. Hoe groot is de zwaartekracht op de fiets? Twee. Je tekent een kracht van dertig newton met de schaal één centimeter voor tien newton. Hoe lang wordt de pijl?
De antwoorden
2:49De eerste: vijftien komma nul keer negen komma éénentachtig is honderdzevenenveertig newton. De tweede: dertig gedeeld door tien is drie. De pijl wordt drie komma nul centimeter lang.
Verder met het zwaartepunt
3:02Wil je weten waar het zwaartepunt ligt van een voorwerp dat geen mooie vorm heeft? Kijk dan de video over het zwaartepunt op mijn YouTube-kanaal.
Veelgestelde vragen
Hoe bereken je de zwaartekracht?
Met Fz is m keer 9,81, met Fz in newton en m in kilogram. De aarde trekt aan elke kilogram met 9,81 newton. Een rugzak van 6,5 kilogram krijgt dus een zwaartekracht van 6,5 keer 9,81 is 64 newton.
Wat is het verschil tussen massa en zwaartekracht?
Massa zeg je in kilogram en is overal hetzelfde. Zwaartekracht is een kracht, in newton, en hangt af van waar je bent. Op de maan is je massa precies hetzelfde, maar is de zwaartekracht ongeveer zes keer zo klein.
Wat moet je doen als de massa in gram gegeven is?
Eerst omrekenen naar kilogram. Een appel van 120 gram is 0,120 kilogram, en 0,120 keer 9,81 geeft een zwaartekracht van 1,18 newton.
Hoe teken je een kracht met een krachtenschaal?
Als een pijl die begint in het aangrijpingspunt, bij de zwaartekracht het zwaartepunt, en die wijst in de richting van de kracht. De lengte volgt uit de krachtenschaal: bij één centimeter voor vijftig newton wordt een kracht van 196 newton een pijl van 196 gedeeld door 50, dus 3,9 centimeter.
Welke kant wijst de zwaartekracht op?
Altijd recht naar beneden, naar het midden van de aarde. De pijl van de zwaartekracht begint in het zwaartepunt van het voorwerp.
Massa is in kilogram, zwaartekracht is een kracht in newton.
Physics with Thomas maakt natuurkunde-uitleg voor havo en vwo. Geen woorden in beeld, dus wat je ziet werkt in elke taal.
In deze serie
Soorten krachtenwerkt er een kracht als niets beweegt?3:06
Zwaartekracht berekenenhoeveel newton is een kilo?3:15
Zwaartepuntwaar balanceert een bezem op je vinger?2:48
Even voorstellen
Mijn naam is Thomas Schuurmans, en ik heb een passie voor natuurkunde en voor begrijpen waarom dingen werken zoals ze werken. Wat ik wil, is jonge mensen aanmoedigen om vaker “waarom is dat?” en “hoe werkt dat?” te vragen, en ze de handvatten van de natuurkunde geven op een manier die makkelijk is en die je kunt zien.
Ik ben in 2003 afgestudeerd in Technische Natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna werkte ik ruim twintig jaar buiten het onderwijs: eerst bij TNO, daarna bij een ontwerpbureau, en uiteindelijk als oprichter van Proportion Global, waarmee ik aan innovatievraagstukken werk in Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië. Dat werk lijkt meer op natuurkunde dan je zou denken: niet beginnen bij een oplossing, maar eerst begrijpen wat er aan de hand is, iets proberen, fout zitten, en opnieuw kijken.
Sinds 2026 geef ik natuurkunde in de onder- en bovenbouw, en ben ik begonnen aan mijn master aan de Universiteit van Amsterdam voor mijn eerstegraads bevoegdheid. Daar leerde ik dat de echte aandacht van een middelbare scholier voor nieuwe stof ongeveer zeven minuten duurt. En mijn valkuil is nu net om te veel randverhalen te vertellen.
Daaruit is het idee geboren: video's die één onderwerp scherp en visueel uitleggen, binnen die zeven minuten. Ik maak ze voor mijn eigen leerlingen. Daarna zet ik ze openbaar online, want goede uitleg hoort beschikbaar te zijn voor iedereen die hem nodig heeft, waar je ook woont en in welke taal je denkt en spreekt.