Bij een eenparige beweging is de snelheid constant: een rechte lijn in het x-t-diagram en een horizontale lijn in het v-t-diagram. De verplaatsing is de oppervlakte onder de lijn in het v-t-diagram. Een lift die 40 seconde met 6,0 meter per seconde omhooggaat, legt 6,0 keer 40 is 240 meter af.
Hoe hoog is een toren, als je alleen de lift en een stopwatch hebt? Gaat de lift 40 seconde met een constante snelheid van 6,0 meter per seconde omhoog, dan is de oppervlakte onder de lijn in het snelheid-tijd-diagram 6,0 keer 40: de toren is 240 meter hoog.
Een beweging langs een rechte lijn met een constante snelheid heet een eenparige beweging. In het x-t-diagram is dat een rechte lijn: elke seconde komt er evenveel afstand bij. De steilheid van die lijn is dan op elk moment de snelheid. Kies daarvoor twee punten die ver uit elkaar liggen en die je goed kunt aflezen. In het v-t-diagram is dezelfde beweging een horizontale lijn, want de snelheid verandert niet.
De verplaatsing tussen twee tijdstippen is de oppervlakte onder de grafiek in het v-t-diagram. Dat heet de oppervlaktemethode. De eenheid volgt uit de assen: meter per seconde keer seconde is meter. Bij een constante snelheid is die oppervlakte een rechthoek, en dan is het gewoon s is v keer t.
In het rekenvoorbeeld vliegt een drone 2,5 minuut met een constante snelheid van 12 meter per seconde. Reken eerst de tijd om naar seconden: 150 seconde. Twaalf keer 150 is 1800 meter, 1,8 kilometer. In het x-t-diagram van dezelfde vlucht is dat een rechte lijn van 0 naar 1800 meter, met een steilheid van weer 12 meter per seconde.
Voor natuurkunde 4 havo/vwo, bij bewegingen.
In deze video
De hele uitleg, uitgeschreven
Hoe hoog is de toren?
0:00Ik kan uitrekenen hoe hoog een toren is, zonder iets aan de toren zelf te meten. Alleen de lift en een stopwatch.
Eenparige beweging: constante snelheid
0:12Een snelle lift gaat, eenmaal op gang, met een constante snelheid omhoog. Een beweging langs een rechte lijn met een constante snelheid heet een eenparige beweging. In het x-t-diagram is dat een rechte lijn: elke seconde komt er evenveel hoogte bij.
0:30De steilheid van die lijn is dan op elk moment de snelheid. Kies daarvoor twee punten die ver uit elkaar liggen en die je goed kunt aflezen. In een snelheid-tijd-diagram, het v-t-diagram, is dezelfde beweging een horizontale lijn: de snelheid verandert niet.
De oppervlakte onder het v-t-diagram
0:48De lift gaat zes komma nul meter per seconde, en doet veertig seconde over de rit. In het v-t-diagram is dat een horizontale lijn op zes komma nul, van nul tot veertig seconde. Kijk naar de rechthoek onder die lijn. Zijn oppervlakte is zes komma nul keer veertig: tweehonderdveertig.
1:10En de eenheid is meter per seconde keer seconde, dus meter. De toren is tweehonderdveertig meter hoog. De verplaatsing tussen twee tijdstippen is de oppervlakte onder de grafiek in het v-t-diagram. Dat heet de oppervlaktemethode. Bij een constante snelheid is dat gewoon s is v keer t.
1:31Nu jij. Een drone vliegt twee komma vijf minuten met een constante snelheid van twaalf meter per seconde. Hoe ver vliegt hij?
Afstand berekenen met s = v · t
1:43Reken eerst de tijd om naar seconden: twee komma vijf minuten is honderdvijftig seconde. Twaalf keer honderdvijftig is achttienhonderd meter, één komma acht kilometer. In het v-t-diagram is dat de rechthoek van twaalf hoog en honderdvijftig breed.
1:59En in het x-t-diagram van dezelfde vlucht is het een rechte lijn van nul naar achttienhonderd meter. Achttienhonderd gedeeld door honderdvijftig: de steilheid is weer twaalf meter per seconde.
Drie dingen om te onthouden
2:12Drie dingen. Bij een eenparige beweging is de snelheid constant: een rechte lijn in het x-t-diagram, een horizontale lijn in het v-t-diagram. De snelheid is de steilheid van de lijn in het x-t-diagram. En de verplaatsing is de oppervlakte onder de lijn in het v-t-diagram.
Twee vragen
2:31Twee vragen. Eén. In een v-t-diagram loopt een horizontale lijn op vier komma nul meter per seconde, van nul tot dertig seconde. Hoe groot is de verplaatsing? Twee. In een x-t-diagram is de lijn van auto A twee keer zo steil als de lijn van auto B.
2:48Wat weet je over hun snelheden?
De antwoorden
2:54De eerste: vier komma nul keer dertig is honderdtwintig meter. De tweede: auto A rijdt twee keer zo snel als auto B, want de steilheid is de snelheid.
Verplaatsing en gemiddelde snelheid
3:06Wil je weten waarom tien baantjes zwemmen je nergens brengt? Kijk dan de video over verplaatsing en gemiddelde snelheid op mijn YouTube-kanaal.
Veelgestelde vragen
Wat is een eenparige beweging?
Een beweging langs een rechte lijn met een constante snelheid. In het x-t-diagram is dat een rechte lijn, want elke seconde komt er evenveel afstand bij. In het v-t-diagram is het een horizontale lijn.
Wat is de oppervlaktemethode?
De verplaatsing tussen twee tijdstippen is de oppervlakte onder de grafiek in het v-t-diagram. De eenheid volgt uit de assen: meter per seconde keer seconde is meter. Bij een constante snelheid is die oppervlakte een rechthoek, en dan is het gewoon s is v keer t.
Hoe bepaal je de snelheid uit een x-t-diagram?
De snelheid is de steilheid van de lijn. Kies twee punten die ver uit elkaar liggen en die je goed kunt aflezen, en deel het verschil in plaats door het verschil in tijd.
Hoe ver vliegt een drone in 2,5 minuut met 12 m/s?
Reken eerst de tijd om naar seconden: 2,5 minuut is 150 s. Dan is s is v keer t: 12 keer 150 is 1800 meter, oftewel 1,8 kilometer.
Wat betekent een twee keer zo steile lijn in een x-t-diagram?
Dat het voorwerp twee keer zo snel gaat. De steilheid van de lijn in het x-t-diagram is de snelheid, dus een lijn die twee keer zo steil is hoort bij een twee keer zo grote snelheid.
Hierna: de eenparig versnelde beweging, waarbij de snelheid wel verandert.
Deze video krijgt geluidssporen en ondertiteling in meer talen. Kies je taal in de speler onder het tandwiel, bij Audiospoor en bij Ondertiteling.
Physics with Thomas: natuurkunde uitgelegd met beeld waar het iets toevoegt, en zonder beeld waar het afleidt.
In deze serie
Verplaatsing en gemiddelde snelheidtien baantjes en toch nul meter3:46
Eenparige beweging en oppervlaktemethodehoe hoog is de toren?3:19
Versnelling en vertraginghoe lang doet een metro over 50 km/h?3:36
Vrije val en valversnellingvalt een zware bal sneller dan een lichte?3:15
Raaklijnmethode in het x-t-diagramhoe bepaal je je snelheid op één moment?3:03
Even voorstellen
Mijn naam is Thomas Schuurmans, en ik heb een passie voor natuurkunde en voor begrijpen waarom dingen werken zoals ze werken. Wat ik wil, is jonge mensen aanmoedigen om vaker “waarom is dat?” en “hoe werkt dat?” te vragen, en ze de handvatten van de natuurkunde geven op een manier die makkelijk is en die je kunt zien.
Ik ben in 2003 afgestudeerd in Technische Natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna werkte ik ruim twintig jaar buiten het onderwijs: eerst bij TNO, daarna bij een ontwerpbureau, en uiteindelijk als oprichter van Proportion Global, waarmee ik aan innovatievraagstukken werk in Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië. Dat werk lijkt meer op natuurkunde dan je zou denken: niet beginnen bij een oplossing, maar eerst begrijpen wat er aan de hand is, iets proberen, fout zitten, en opnieuw kijken.
Proportion Global werkt inmiddels met een netwerk van lokale consultants in 67 landen, dus ik hoef zelf bijna niet meer te reizen. Hierdoor heb ik nu meer tijd en behoefte om ook dichter bij huis een verschil te maken. Daarom heb ik mijn oude liefde voor natuurkunde weer opgepakt. Sinds september 2026 ben ik twee ochtenden per week natuurkundedocent op het Cartesius Lyceum in Amsterdam, in de derde en vierde klas havo/vwo.
Zelf ben ik erg visueel ingesteld als ik nieuwe dingen wil leren. Daaruit is het idee geboren: video's die één onderwerp scherp en visueel uitleggen, in een paar minuten. Ik maak ze voor mijn eigen leerlingen. Daarna zet ik ze openbaar online, want goede uitleg hoort beschikbaar te zijn voor iedereen die hem nodig heeft, waar je ook woont en in welke taal je denkt en spreekt.