Versnelling is hoeveel de snelheid per seconde verandert: a is Δv gedeeld door Δt, in meter per secondekwadraat. Een metro die met 1,0 m/s² optrekt, krijgt elke seconde 1 m/s erbij en rijdt dus na bijna veertien seconden 50 km/h. Remt iets af, dan is de versnelling negatief, en dat heet een vertraging.
Een metro trekt op met ongeveer 1,0 meter per secondekwadraat. Hoe lang duurt het voordat hij 50 kilometer per uur rijdt? Bijna veertien seconden: elke seconde komt er één meter per seconde bij, en 50 km/h is bijna 14 m/s.
Hoeveel de snelheid per seconde verandert, heet de versnelling, met het symbool a. Je rekent hem uit met a is delta v gedeeld door delta t (a = Δv/Δt), in meter per secondekwadraat. Delta v is de eindsnelheid min de beginsnelheid, delta t de tijd die dat duurt.
Is de versnelling constant, dan heet de beweging eenparig versneld. In het v-t-diagram is dat een rechte, schuine lijn, en de versnelling is de steilheid van die lijn. Hoe ver de metro komt, is de oppervlakte onder de lijn: een driehoek van een half keer 14 seconden keer 14 meter per seconde, 98 meter. Met de gemiddelde snelheid kom je op hetzelfde uit: een half keer de beginsnelheid plus de eindsnelheid is 7 m/s, en in 14 seconden is dat weer 98 meter.
Remmen is ook versnellen, alleen negatief. Een fietser die in 2,0 seconde van 6,0 m/s tot stilstand remt, heeft een versnelling van min 3,0 m/s². Je mag ook zeggen dat de vertraging 3,0 m/s² is, zonder minteken. In het v-t-diagram loopt de lijn dan schuin omlaag.
Voor natuurkunde 4 havo/vwo, bij beweging.
In deze video
De hele uitleg, uitgeschreven
Hoe lang doet een metro over 50 km/h?
0:00Een metro trekt op uit een station. Hoe lang duurt het voordat hij vijftig kilometer per uur rijdt? Schat maar.
Wat is versnelling? a = Δv/Δt
0:12Hoeveel de snelheid per seconde verandert, heet de versnelling, met het symbool a. De eenheid is meter per seconde per seconde: meter per secondekwadraat. Je rekent hem uit met a is delta v gedeeld door delta t. Delta v is de eindsnelheid min de beginsnelheid, en delta t de tijd die dat duurt.
0:34Een metro trekt op met ongeveer één komma nul meter per secondekwadraat: elke seconde komt er één meter per seconde bij. Vijftig kilometer per uur is bijna veertien meter per seconde. Dat duurt dus bijna veertien seconden.
Eenparig versnelde beweging in het v-t-diagram
0:51In een v-t-diagram is dat een rechte, schuine lijn: de snelheid neemt elke seconde evenveel toe. Een beweging met een constante versnelling heet een eenparig versnelde beweging, en de versnelling is de steilheid van de lijn. Hoe ver komt de metro in die veertien seconden?
1:10Dat is de oppervlakte onder de lijn: een driehoek. Een half keer veertien keer veertien is achtennegentig meter. Je kunt het ook zo zien: de metro rijdt gemiddeld half zo hard als aan het eind. De gemiddelde snelheid is een half keer de beginsnelheid plus de eindsnelheid, zeven meter per seconde, en in veertien seconden is dat weer achtennegentig meter.
1:37Nu jij. Een fietser rijdt zes komma nul meter per seconde en remt in twee komma nul seconde tot stilstand. Hoe groot is zijn versnelling?
Vertraging: remmen is negatieve versnelling
1:49Delta v is nul min zes komma nul, min zes komma nul meter per seconde. Gedeeld door twee komma nul seconde is dat min drie komma nul meter per secondekwadraat. Remt iets af, dan is de versnelling negatief, en de beweging heet vertraagd. Je mag dan ook zeggen dat de vertraging drie komma nul meter per secondekwadraat is, zonder minteken.
2:13In het v-t-diagram loopt de lijn dan schuin omlaag.
Versnelling in drie punten
2:18Drie dingen. De versnelling is de snelheidsverandering per seconde: a is delta v gedeeld door delta t, in meter per secondekwadraat. Bij een eenparig versnelde beweging is de lijn in het v-t-diagram recht, en de versnelling is de steilheid. En remmen geeft een negatieve versnelling: een vertraging.
Oefenvragen versnelling berekenen
2:40Twee vragen. Eén. Een auto gaat in negen komma nul seconde van stilstand naar zevenentwintig meter per seconde. Hoe groot is de versnelling? Twee. Een bus remt in vijf komma nul seconde gelijkmatig af van vijftien meter per seconde tot stilstand.
2:57Hoe ver rijdt hij nog?
Uitwerkingen
3:03De eerste: zevenentwintig gedeeld door negen komma nul is drie komma nul meter per secondekwadraat. De tweede: de gemiddelde snelheid is een half keer vijftien, zeven komma vijf meter per seconde. In vijf komma nul seconde is dat zevenendertig komma vijf meter, afgerond achtendertig meter.
Vrije val
3:23Wil je weten waarom een zware en een lichte bal tegelijk vallen? Kijk dan de video over de vrije val op mijn YouTube-kanaal.
Veelgestelde vragen
Wat is de eenheid van versnelling?
Meter per seconde per seconde, ofwel meter per secondekwadraat: m/s². Een versnelling van 1,0 m/s² betekent dat de snelheid elke seconde met 1,0 meter per seconde toeneemt.
Hoe bereken je de versnelling?
Met a is Δv gedeeld door Δt. Δv is de eindsnelheid min de beginsnelheid, Δt de tijd die dat duurt. Een auto die in 9,0 seconde van stilstand naar 27 m/s gaat, heeft een versnelling van 27 gedeeld door 9,0 is 3,0 m/s².
Hoe haal je de afgelegde afstand uit een v-t-diagram?
De afstand is de oppervlakte onder de lijn. Trekt een metro in 14 seconden op van 0 naar 14 m/s, dan is dat een driehoek van een half keer 14 s keer 14 m/s, 98 meter. Hetzelfde krijg je met de gemiddelde snelheid, een half keer begin- plus eindsnelheid, keer de tijd.
Wat is het verschil tussen versnelling en vertraging?
Remt iets af, dan is de versnelling negatief en heet de beweging vertraagd. Een fietser die in 2,0 s van 6,0 m/s tot stilstand remt, heeft een versnelling van min 3,0 m/s². De vertraging is dan 3,0 m/s², zonder minteken.
Wat is een eenparig versnelde beweging?
Een beweging met een constante versnelling: de snelheid neemt elke seconde evenveel toe. In het v-t-diagram is dat een rechte, schuine lijn, en de steilheid van die lijn is de versnelling.
Hierna: waarom een zware en een lichte bal tegelijk vallen, in de video over de vrije val.
Deze video krijgt geluidssporen en ondertiteling in meer talen. Kies je taal in de speler onder het tandwiel, bij Audiospoor en bij Ondertiteling.
Physics with Thomas: natuurkunde uitgelegd met beeld waar het iets toevoegt, en zonder beeld waar het afleidt.
In deze serie
Verplaatsing en gemiddelde snelheidtien baantjes en toch nul meter3:46
Eenparige beweging en oppervlaktemethodehoe hoog is de toren?3:19
Versnelling en vertraginghoe lang doet een metro over 50 km/h?3:36
Vrije val en valversnellingvalt een zware bal sneller dan een lichte?3:15
Raaklijnmethode in het x-t-diagramhoe bepaal je je snelheid op één moment?3:03
Even voorstellen
Mijn naam is Thomas Schuurmans, en ik heb een passie voor natuurkunde en voor begrijpen waarom dingen werken zoals ze werken. Wat ik wil, is jonge mensen aanmoedigen om vaker “waarom is dat?” en “hoe werkt dat?” te vragen, en ze de handvatten van de natuurkunde geven op een manier die makkelijk is en die je kunt zien.
Ik ben in 2003 afgestudeerd in Technische Natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna werkte ik ruim twintig jaar buiten het onderwijs: eerst bij TNO, daarna bij een ontwerpbureau, en uiteindelijk als oprichter van Proportion Global, waarmee ik aan innovatievraagstukken werk in Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië. Dat werk lijkt meer op natuurkunde dan je zou denken: niet beginnen bij een oplossing, maar eerst begrijpen wat er aan de hand is, iets proberen, fout zitten, en opnieuw kijken.
Proportion Global werkt inmiddels met een netwerk van lokale consultants in 67 landen, dus ik hoef zelf bijna niet meer te reizen. Hierdoor heb ik nu meer tijd en behoefte om ook dichter bij huis een verschil te maken. Daarom heb ik mijn oude liefde voor natuurkunde weer opgepakt. Sinds september 2026 ben ik twee ochtenden per week natuurkundedocent op het Cartesius Lyceum in Amsterdam, in de derde en vierde klas havo/vwo.
Zelf ben ik erg visueel ingesteld als ik nieuwe dingen wil leren. Daaruit is het idee geboren: video's die één onderwerp scherp en visueel uitleggen, in een paar minuten. Ik maak ze voor mijn eigen leerlingen. Daarna zet ik ze openbaar online, want goede uitleg hoort beschikbaar te zijn voor iedereen die hem nodig heeft, waar je ook woont en in welke taal je denkt en spreekt.