Nee. Zonder luchtweerstand vallen een zware en een lichte bal even snel. Een vrije val is een eenparig versnelde beweging met voor alles dezelfde versnelling: de valversnelling g, in Nederland 9,81 m/s². Alleen als de lucht flink remt, zoals bij een veer of een blad papier, valt iets merkbaar langzamer.
Laat je een kogel en een tennisbal tegelijk vallen, dan komen ze vrijwel tegelijk beneden. Dat de zware sneller valt, is wat iedereen denkt, en het klopt niet: zonder luchtweerstand is de versnelling voor alles even groot.
Valt iets alleen door de zwaartekracht, zonder dat de lucht het afremt, dan heet dat een vrije val. Een vrije val is een eenparig versnelde beweging met de valversnelling g, in Nederland 9,81 meter per secondekwadraat. Alleen als de luchtweerstand groot is, zoals bij een veer of een blad papier, gaat het mis. Op de maan is precies dat gefilmd: een hamer en een veer, tegelijk losgelaten, tegelijk op de grond.
Na één seconde vallen ga je 9,81 m/s, ongeveer 35 kilometer per uur. Hoe ver je in die seconde valt, zie je in het v-t-diagram: de oppervlakte onder de lijn is een driehoek van een half keer 1,0 s keer 9,81 m/s, 4,9 meter. Een duiktoren van vijf meter is dus één seconde vallen.
In het rekenvoorbeeld valt een appel 2,0 seconde uit een hoge boom. Hij gaat dan 19,6 m/s, afgerond 20 m/s, en is 20 meter gevallen. Twee keer zo lang vallen is vier keer zo ver.
Voor natuurkunde 4 havo/vwo, bij beweging.
In deze video
De hele uitleg, uitgeschreven
Valt een zware bal sneller dan een lichte?
0:00Je laat een kogel en een tennisbal tegelijk vallen. De kogel is toch eerder beneden? Ze komen vrijwel tegelijk beneden. Dat de zware sneller valt, is wat iedereen denkt, en het klopt niet. Valt iets alleen door de zwaartekracht, zonder dat de lucht het afremt, dan heet dat een vrije val.
0:24Een vrije val is een eenparig versnelde beweging, en de versnelling is voor alles even groot: de valversnelling g. In Nederland is g negen komma eenentachtig meter per secondekwadraat. Alleen als de luchtweerstand groot is, zoals bij een veer of een blad papier, gaat het mis.
0:44Zonder lucht vallen ook die even snel, en op de maan is precies dat gefilmd: een hamer en een veer, tegelijk losgelaten, tegelijk op de grond.
Snelheid en valafstand na één seconde vrije val
0:56Elke seconde neemt de snelheid dus met negen komma eenentachtig meter per seconde toe. Na één seconde vallen ga je negen komma eenentachtig meter per seconde: vijfendertig kilometer per uur. Hoe ver je in die seconde valt, zie je in het v-t-diagram: de oppervlakte onder de lijn, een driehoek.
1:16Een half keer één komma nul keer negen komma eenentachtig, vier komma negen meter. Een duiktoren van vijf meter: één seconde vallen. Nu jij. Een appel valt twee komma nul seconde uit een hoge boom, zonder luchtweerstand. Hoe snel gaat hij op het eind?
Rekenvoorbeeld: een vallende appel
1:40De snelheid neemt elke seconde negen komma eenentachtig meter per seconde toe. Na twee komma nul seconde is dat negentien komma zes meter per seconde, afgerond twintig meter per seconde. En hij is dan een half keer twee komma nul keer negentien komma zes gevallen: twintig meter.
2:00Twee keer zo lang vallen, vier keer zo ver: de lijn blijft stijgen, dus de driehoek groeit in twee richtingen.
Vrije val in drie punten
2:09Drie dingen. Een vrije val is een eenparig versnelde beweging zonder luchtweerstand. De versnelling is voor alles even groot: g is negen komma eenentachtig meter per secondekwadraat. Dus zwaar en licht vallen even snel, zolang de lucht ze niet afremt.
Oefenvragen vrije val
2:27Twee vragen. Eén. Iets valt drie komma nul seconde vrij. Hoe snel gaat het dan? Twee. Een blad papier valt veel langzamer dan een boek. Prop je het papier tot een balletje, dan valt het bijna even snel. Waarom?
Uitwerkingen
2:45De eerste: negen komma eenentachtig keer drie komma nul is negenentwintig meter per seconde. De tweede: het balletje heeft veel minder luchtweerstand. De zwaartekracht en de massa zijn hetzelfde gebleven, alleen de lucht remt minder.
Versnelling uit een v-t-diagram
3:02Wil je weten hoe je een versnelling uit een snelheid-tijd-diagram haalt? Kijk dan de video over versnelling op mijn YouTube-kanaal.
Veelgestelde vragen
Wat is de valversnelling?
De versnelling van een vrije val, met het symbool g. In Nederland is g 9,81 meter per secondekwadraat: bij een vrije val neemt de snelheid elke seconde met 9,81 meter per seconde toe.
Hoe snel ga je na één seconde vrije val?
Met 9,81 meter per seconde, ongeveer 35 kilometer per uur. Je bent dan een half keer 1,0 s keer 9,81 m/s gevallen, 4,9 meter: ongeveer de hoogte van een duiktoren van vijf meter.
Waarom valt een veer langzamer dan een hamer?
Door de luchtweerstand, niet door de massa. Zonder lucht vallen ze even snel: op de maan is gefilmd hoe een hamer en een veer, tegelijk losgelaten, tegelijk op de grond komen.
Hoe ver valt iets in twee seconden?
Na 2,0 seconde vrije val is de snelheid 19,6 m/s. De valafstand is de oppervlakte onder het v-t-diagram: een half keer 2,0 s keer 19,6 m/s, ongeveer 20 meter. Twee keer zo lang vallen is vier keer zo ver.
Waarom valt een propje papier sneller dan een plat vel?
Het propje heeft veel minder luchtweerstand. De zwaartekracht en de massa zijn hetzelfde gebleven, alleen de lucht remt minder, dus valt het bijna even snel als een boek.
Hierna: hoe je een versnelling uit een snelheid-tijd-diagram haalt, in de video over versnelling.
Deze video krijgt geluidssporen en ondertiteling in meer talen. Kies je taal in de speler onder het tandwiel, bij Audiospoor en bij Ondertiteling.
Physics with Thomas: natuurkunde uitgelegd met beeld waar het iets toevoegt, en zonder beeld waar het afleidt.
In deze serie
Verplaatsing en gemiddelde snelheidtien baantjes en toch nul meter3:46
Eenparige beweging en oppervlaktemethodehoe hoog is de toren?3:19
Versnelling en vertraginghoe lang doet een metro over 50 km/h?3:36
Vrije val en valversnellingvalt een zware bal sneller dan een lichte?3:15
Raaklijnmethode in het x-t-diagramhoe bepaal je je snelheid op één moment?3:03
Even voorstellen
Mijn naam is Thomas Schuurmans, en ik heb een passie voor natuurkunde en voor begrijpen waarom dingen werken zoals ze werken. Wat ik wil, is jonge mensen aanmoedigen om vaker “waarom is dat?” en “hoe werkt dat?” te vragen, en ze de handvatten van de natuurkunde geven op een manier die makkelijk is en die je kunt zien.
Ik ben in 2003 afgestudeerd in Technische Natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna werkte ik ruim twintig jaar buiten het onderwijs: eerst bij TNO, daarna bij een ontwerpbureau, en uiteindelijk als oprichter van Proportion Global, waarmee ik aan innovatievraagstukken werk in Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië. Dat werk lijkt meer op natuurkunde dan je zou denken: niet beginnen bij een oplossing, maar eerst begrijpen wat er aan de hand is, iets proberen, fout zitten, en opnieuw kijken.
Proportion Global werkt inmiddels met een netwerk van lokale consultants in 67 landen, dus ik hoef zelf bijna niet meer te reizen. Hierdoor heb ik nu meer tijd en behoefte om ook dichter bij huis een verschil te maken. Daarom heb ik mijn oude liefde voor natuurkunde weer opgepakt. Sinds september 2026 ben ik twee ochtenden per week natuurkundedocent op het Cartesius Lyceum in Amsterdam, in de derde en vierde klas havo/vwo.
Zelf ben ik erg visueel ingesteld als ik nieuwe dingen wil leren. Daaruit is het idee geboren: video's die één onderwerp scherp en visueel uitleggen, in een paar minuten. Ik maak ze voor mijn eigen leerlingen. Daarna zet ik ze openbaar online, want goede uitleg hoort beschikbaar te zijn voor iedereen die hem nodig heeft, waar je ook woont en in welke taal je denkt en spreekt.