Niet altijd. Een krachtmeter met een groot bereik heeft maatstreepjes die ver uit elkaar liggen, dus een kleinere nauwkeurigheid. Je kiest een meter waarvan het bereik net groot genoeg is voor de kracht die je meet, en daarbinnen de grootste nauwkeurigheid. Is het bereik te klein, dan rekt de veer te ver uit en klopt de meter daarna niet meer.
Een krachtmeter die tot honderd newton gaat, is toch beter dan een die tot één newton gaat? Hij kan gewoon meer. Toch hang je een gum er beter niet aan.
Je ziet eerst hoe een krachtmeter werkt: een veer met een haak en een schaalverdeling. Hoe groter de kracht, hoe verder de veer uitrekt, en je leest de kracht af in newton. Daarna de twee woorden die bij elke krachtmeter horen. Het bereik is de grootste kracht die je ermee kunt meten. De nauwkeurigheid is de kleinste afstand tussen twee maatstreepjes, en zegt hoe precies je kunt aflezen. Een gum van 0,24 N aan een meter tot 50 N komt niet eens bij het eerste streepje; aan een meter tot 1 N lees je hem precies af. Tot slot kies je zelf een krachtmeter voor een etui van ongeveer 2 N, en zie je waarom een veer die te ver uitrekt daarna niet meer klopt.
Voor natuurkunde 3 havo/vwo, bij het hoofdstuk over krachten. Halverwege staat er een vraag en valt er een stilte: zet de video daar stil en denk eerst zelf na.
In deze video
De hele uitleg, uitgeschreven
Hij kan gewoon meer
0:00Je zou denken: een krachtmeter die tot honderd newton gaat, is beter dan een die tot één newton gaat. Hij kan toch gewoon meer?
Een veer met een schaalverdeling
0:12Een krachtmeter heet ook wel een veerunster. Er zit een veer in met een haak eraan. Trek je aan de haak, dan rekt de veer uit, en het uiteinde van de veer schuift langs een schaalverdeling. Hoe groter de kracht, hoe verder de veer uitrekt. Op de schaalverdeling lees je de kracht af in newton.
Bereik en nauwkeurigheid
0:32De grootste kracht die je met een krachtmeter kunt meten, is het bereik. En de kleinste afstand tussen twee maatstreepjes is de nauwkeurigheid: zo precies kun je de kracht aflezen. Een krachtmeter met een groot bereik heeft maatstreepjes die ver uit elkaar liggen in newton, en dus een kleinere nauwkeurigheid.
0:52Hang je een gum van nul komma vierentwintig newton aan een krachtmeter tot vijftig newton, met maatstreepjes om de newton, dan komt de wijzer niet eens bij het eerste streepje. Aan een krachtmeter tot één newton, met maatstreepjes om de nul komma nul twee newton, lees je hem precies af.
1:12Nu jij. Je wilt een etui meten van ongeveer twee newton. Je hebt krachtmeters tot één newton, tot vijf newton en tot vijftig newton. Welke kies je?
Passend bereik, grootste nauwkeurigheid
1:26Het is de meter tot vijf newton. Op die van één newton past twee newton niet: het bereik is te klein. Trek je een veer verder uit dan hij kan hebben, dan veert hij daarna niet meer goed terug, en dan klopt de meter niet meer. Op die van vijftig newton past het wel, maar daar is de nauwkeurigheid te klein.
1:46Je kiest dus een krachtmeter met een passend meetbereik, en daarbinnen een zo groot mogelijke nauwkeurigheid.
Drie dingen om te onthouden
1:54Drie dingen. Een krachtmeter is een veer met een schaalverdeling: hoe groter de kracht, hoe verder de veer uitrekt, en je leest af in newton. Het bereik is de grootste kracht die je kunt meten, en de nauwkeurigheid is de kleinste afstand tussen de maatstreepjes.
2:12En je kiest een passend meetbereik met een zo groot mogelijke nauwkeurigheid.
Twee vragen
2:17Twee vragen. Eén. Je wilt een tas van dertig newton meten, en je hebt alleen een krachtmeter tot twintig newton. Kan dat? Twee. Twee krachtmeters gaan allebei tot vijf newton. De ene heeft maatstreepjes om de nul komma nul vijf newton, de andere om de nul komma één.
2:34Welke kies je, en waarom?
De antwoorden
2:40De eerste: nee. Dertig newton is meer dan het bereik. De veer rekt verder uit dan hij kan hebben, en dan klopt de meter daarna niet meer. De tweede: die met maatstreepjes om de nul komma nul vijf. Het bereik is gelijk, en zijn nauwkeurigheid is groter.
De veer uitrekenen
2:58Wil je weten hoe je uitrekent hoe groot de kracht van een veer is? Kijk dan de video over veerkracht op mijn YouTube-kanaal.
Veelgestelde vragen
Wat is het bereik van een krachtmeter?
Het bereik is de grootste kracht die je met die krachtmeter kunt meten. Een krachtmeter tot vijf newton heeft een bereik van 5 N.
Wat is de nauwkeurigheid van een krachtmeter?
De nauwkeurigheid is de kleinste afstand tussen twee maatstreepjes op de schaalverdeling. Zo precies kun je de kracht aflezen. Staan de maatstreepjes om de 0,02 N, dan lees je preciezer af dan bij maatstreepjes om de 1 N.
Hoe werkt een krachtmeter?
Een krachtmeter, ook wel veerunster, heeft een veer met een haak eraan. Trek je aan de haak, dan rekt de veer uit en schuift het uiteinde langs een schaalverdeling. Hoe groter de kracht, hoe verder de veer uitrekt. Op de schaalverdeling lees je de kracht af in newton.
Welke krachtmeter kies je voor een etui van ongeveer 2 newton?
Uit krachtmeters tot 1 N, 5 N en 50 N kies je die tot 5 N. Op die van 1 N past 2 N niet: het bereik is te klein. Op die van 50 N past het wel, maar daar is de nauwkeurigheid te klein.
Wat gebeurt er als je een krachtmeter verder uitrekt dan zijn bereik?
Dan rekt de veer verder uit dan hij kan hebben. Daarna veert hij niet meer goed terug, en dan klopt de meter niet meer. Een tas van 30 N meet je dus niet met een krachtmeter tot 20 N.
Kies een passend meetbereik, en daarbinnen een zo groot mogelijke nauwkeurigheid.
Physics with Thomas maakt natuurkunde-uitleg voor havo en vwo. Geen woorden in beeld, dus wat je ziet werkt in elke taal.
In deze serie
Soorten krachten3:06
Zwaartekracht berekenen3:15
Zwaartepunt2:48
Krachtmeter: bereik en nauwkeurigheid3:11
Recht evenredig verband3:37
Even voorstellen
Mijn naam is Thomas Schuurmans, en ik heb een passie voor natuurkunde en voor begrijpen waarom dingen werken zoals ze werken. Wat ik wil, is jonge mensen aanmoedigen om vaker “waarom is dat?” en “hoe werkt dat?” te vragen, en ze de handvatten van de natuurkunde geven op een manier die makkelijk is en die je kunt zien.
Ik ben in 2003 afgestudeerd in Technische Natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna werkte ik ruim twintig jaar buiten het onderwijs: eerst bij TNO, daarna bij een ontwerpbureau, en uiteindelijk als oprichter van Proportion Global, waarmee ik aan innovatievraagstukken werk in Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië. Dat werk lijkt meer op natuurkunde dan je zou denken: niet beginnen bij een oplossing, maar eerst begrijpen wat er aan de hand is, iets proberen, fout zitten, en opnieuw kijken.
Sinds 2026 geef ik natuurkunde in de onder- en bovenbouw, en ben ik begonnen aan mijn master aan de Universiteit van Amsterdam voor mijn eerstegraads bevoegdheid. Daar leerde ik dat de echte aandacht van een middelbare scholier voor nieuwe stof ongeveer zeven minuten duurt. En mijn valkuil is nu net om te veel randverhalen te vertellen.
Daaruit is het idee geboren: video's die één onderwerp scherp en visueel uitleggen, binnen die zeven minuten. Ik maak ze voor mijn eigen leerlingen. Daarna zet ik ze openbaar online, want goede uitleg hoort beschikbaar te zijn voor iedereen die hem nodig heeft, waar je ook woont en in welke taal je denkt en spreekt.