Tachtig decibel is tienduizend keer zo veel geluid als veertig, en niet twee keer zo veel. De decibelschaal telt niet op maar vermenigvuldigt: drie decibel erbij is twee keer zo veel geluid, tien decibel erbij tien keer zo veel. Veertig decibel erbij is vier keer tien, dus tien tot de macht vier.
Tachtig decibel is niet twee keer zo veel geluid als veertig. Het is tienduizend keer zo veel, want de decibelschaal telt niet op maar vermenigvuldigt.
Geluidssterkte loopt over een enorm bereik: tussen het zachtste geluid dat je nog net hoort en een kettingzaag zit een factor van honderd miljard. Op een gewone liniaal past dat niet, en daarom meet een decibelmeter het geluidsniveau in decibel (dB). In deze video zie je waarom drie decibel erbij twee keer zo veel geluid is en tien decibel erbij tien keer zo veel. Met een afzuigkap op stand één (54 dB) en stand drie (72 dB) reken je uit hoeveel keer zo veel geluid dat is: 18 dB is zes verdubbelingen, dus 64 keer. En je ziet waarom die schaal zo gemaakt is: tien keer zo veel geluid klinkt voor je oor ongeveer twee keer zo hard.
Voor 3 havo en 3 vwo, bij het hoofdstuk over geluid. Halverwege staat er een vraag en valt er een stilte: zet hem daar stil en denk eerst zelf na.
In deze video
De hele uitleg, uitgeschreven
De schaal die niet optelt
0:00Tachtig decibel is niet twee keer zo veel als veertig. Het is ook niet tien keer zo veel, en niet honderd keer. Het is tienduizend keer zo veel geluid.
Wat geluidssterkte is, en waarom er een aparte schaal voor is
0:16Alles wat geluid maakt, trilt. Hoe verder die trilling heen en weer gaat, hoe meer geluid er de ruimte in gaat. Dat is de geluidssterkte. Zet je die in een gewoon getal, dan wordt de schaal onbruikbaar: tussen het zachtste geluid dat je nog nét hoort en een kettingzaag zit een factor van miljarden.
0:36Daarom is er een andere schaal. Het instrument heet een decibelmeter, en wat eruit komt staat in decibel. Die schaal telt niet op. Hij vermenigvuldigt.
Drie erbij, en tien erbij
0:48Twee keer zo veel geluid is drie decibel erbij. Niet twee keer zo veel decibel: drie erbij. Nog een verdubbeling is weer drie erbij, dus zes. Nog een keer, negen. Elke verdubbeling kost dezelfde drie. En tien keer zo veel geluid is tien decibel erbij.
1:04Twintig decibel erbij is dus tien keer tien: honderd keer zo veel. En veertig decibel erbij is tienduizend keer. Dan nu jij. Dertig decibel verschil. Hoeveel keer zo veel geluid zit daarin?
De afzuigkap op stand één en stand drie
1:21Duizend keer. Dertig decibel is drie keer tien decibel. De afzuigkap in de keuken staat op stand één: vierenvijftig decibel. Op stand drie is het tweeënzeventig. Het verschil is achttien decibel. Achttien gedeeld door drie is zes verdubbelingen.
1:38Twee, vier, acht, zestien, tweeëndertig, vierenzestig. Er komt vierenzestig keer zo veel geluid uit die kap. Kom je op zes uit, dan heb je het aantal verdubbelingen voor het antwoord aangezien.
Waarom die schaal er eigenlijk is
1:50Vierenzestig keer zo veel geluid, maar zo klinkt het niet. Het klinkt eerder een keer of drie zo hard. Je oor telt zelf ook niet op. Om iets twee keer zo hard te laten klínken moet er ongeveer tien keer zo veel geluid zijn. Daarmee is die schaal ineens logisch.
2:07Hij is niet gemaakt voor het rekenen maar voor je gehoor: tien decibel erbij is tien keer zo veel geluid, en dat hoor je als ongeveer twee keer zo hard.
Samenvatting
2:18Drie dingen. Eén: geluidssterkte meet je met een decibelmeter, in decibel. Twee: die schaal telt niet op maar vermenigvuldigt. Drie decibel erbij is twee keer zo veel geluid, tien decibel erbij is tien keer zo veel. Drie: van een verschil naar een aantal keren deel je door drie.
2:36Dat is hoe vaak het verdubbeld is, en dan pas ga je verdubbelen.
De twee vragen
2:41Twee vragen. Eerste vraag: een geluid van vijftig decibel, en een geluid van zestig. Hoeveel keer zo veel geluid zit er in dat tweede? Tweede vraag: en als het verschil geen tien maar twaalf decibel was geweest?
De antwoorden
2:58Tien keer. Tien decibel erbij is tien keer zo veel geluid. En bij twaalf: twaalf gedeeld door drie is vier verdubbelingen. Twee, vier, acht, zestien. Zestien keer zo veel geluid, voor maar twee decibel meer. Zo hard loopt die schaal op.
Afsluiting
3:13Je kunt nu uit elk verschil in decibel halen hoeveel keer zo veel geluid erin zit. Op het kanaal staat een aparte video over wat afstand met geluid doet, en dat loopt anders dan je denkt.
Veelgestelde vragen
Hoeveel keer zo veel geluid is 80 dB als 40 dB?
Tienduizend keer. Het verschil is 40 dB, en elke 10 dB erbij is tien keer zo veel geluid. Vier keer tien keer is tien tot de macht vier, dus tienduizend.
Hoeveel keer zo veel geluid is 3 dB erbij?
Twee keer zo veel. Elke verdubbeling van de geluidssterkte is drie decibel erbij, dus 6 dB erbij is vier keer zo veel en 9 dB erbij acht keer.
Een afzuigkap maakt 54 dB op stand één en 72 dB op stand drie. Hoeveel keer zo veel geluid is dat?
64 keer. Het verschil is 72 dB min 54 dB is 18 dB. Achttien gedeeld door drie is zes verdubbelingen, en twee tot de macht zes is 64. Kom je op zes uit, dan heb je het aantal verdubbelingen voor het antwoord aangezien.
Waarom gebruiken we decibel en geen gewoon getal voor geluid?
Omdat het bereik te groot is voor een gewone schaal: tussen het zachtste geluid dat je hoort en een kettingzaag zit een factor van ongeveer honderd miljard. Bovendien klinkt tien keer zo veel geluid voor je oor ongeveer twee keer zo hard, dus een schaal die vermenigvuldigt past bij je gehoor.
Kom je bij de afzuigkap op zes uit, dan heb je het aantal verdubbelingen voor het antwoord aangezien.
Physics with Thomas maakt natuurkunde-uitleg voor havo en vwo. Geen woorden in beeld, dus wat je ziet werkt in elke taal.
In deze serie
Geluid en trillingenwat je hoort is niet de lucht uit zijn mond6:53
Frequentie, amplitude en toonhoogteharder is niet hoger5:57
Resonantie en meetrillenhet gaat om timing en niet om kracht6:17
Grondtoon, boventonen en klankkleurzelfde toon, ander geluid6:06
De toon van een luchtkolom uitrekenenf = v gedeeld door 4L3:15
Decibel en geluidssterkte80 dB is niet twee keer 40 dB3:31
Geluidssterkte en afstandtwee keer zo ver, vier keer zo zacht3:27
Antigeluidgeluid erbij en toch stiller2:31
Het gehoor en de gehoordrempelnul decibel is geen stilte5:38
Gehoorschade en risicodrempelgeen pijn is nog niet veilig6:23
Even voorstellen
Mijn naam is Thomas Schuurmans, en ik heb een passie voor natuurkunde en voor begrijpen waarom dingen werken zoals ze werken. Wat ik wil, is jonge mensen aanmoedigen om vaker “waarom is dat?” en “hoe werkt dat?” te vragen, en ze de handvatten van de natuurkunde geven op een manier die makkelijk is en die je kunt zien.
Ik ben in 2003 afgestudeerd in Technische Natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna werkte ik ruim twintig jaar buiten het onderwijs: eerst bij TNO, daarna bij een ontwerpbureau, en uiteindelijk als oprichter van Proportion Global, waarmee ik aan innovatievraagstukken werk in Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië. Dat werk lijkt meer op natuurkunde dan je zou denken: niet beginnen bij een oplossing, maar eerst begrijpen wat er aan de hand is, iets proberen, fout zitten, en opnieuw kijken.
Sinds 2026 geef ik natuurkunde in de onder- en bovenbouw, en ben ik begonnen aan mijn master aan de Universiteit van Amsterdam voor mijn eerstegraads bevoegdheid. Daar leerde ik dat de echte aandacht van een middelbare scholier voor nieuwe stof ongeveer zeven minuten duurt. En mijn valkuil is nu net om te veel randverhalen te vertellen.
Daaruit is het idee geboren: video's die één onderwerp scherp en visueel uitleggen, binnen die zeven minuten. Ik maak ze voor mijn eigen leerlingen. Daarna zet ik ze openbaar online, want goede uitleg hoort beschikbaar te zijn voor iedereen die hem nodig heeft, waar je ook woont en in welke taal je denkt en spreekt.