Antigeluid is een geluidstrilling die precies andersom trilt als het omgevingsgeluid. Twee trillingen op dezelfde plek tellen bij elkaar op, dus als ze tegengesteld zijn heffen ze elkaar grotendeels op. Een koptelefoon met ruisonderdrukking meet het geluid met een microfoontje, draait de trilling om en laat een speakertje hem uitzenden.
Je zet een koptelefoon op en drukt op een knopje. Er komt geen muziek uit, en toch is het stiller dan net. Wat dat knopje doet, is geluid maken.
Twee geluidstrillingen op dezelfde plek tellen bij elkaar op, want het luchtdeeltje daar kan maar op één plek tegelijk zijn. Trillen ze gelijk op, dan wordt de amplitude groter en klinkt het harder. Trillen ze precies andersom, dan heffen ze elkaar op. Dat is antigeluid. In deze video zie je hoe een koptelefoon met ruisonderdrukking dat doet: een microfoontje aan de buitenkant meet het geluid dat op je afkomt, de elektronica draait die trilling om, en een speakertje aan de binnenkant zendt hem uit. Bij je oor blijft een kleine amplitude over, en je ziet waarom het geluid nooit helemaal weg is.
Voor 3 havo en 3 vwo, bij het hoofdstuk over geluid. Halverwege staat er een vraag en valt er een stilte: zet hem daar stil en denk eerst zelf na.
In deze video
De hele uitleg, uitgeschreven
Het knopje op de koptelefoon
0:00Je zet een koptelefoon op en je drukt op een knopje. Er komt geen muziek uit. En toch is het stiller dan het net was. Wat dat knopje doet, is geluid maken.
Twee trillingen bij elkaar
0:14Twee geluidstrillingen op dezelfde plek tellen bij elkaar op. Het luchtdeeltje daar kan namelijk maar op één plek tegelijk zijn. Trillen ze gelijk op, dan versterken ze elkaar: de amplitude wordt groter, en dat is harder geluid. Trillen ze precies andersom, de een omhoog terwijl de ander omlaag gaat, dan heffen ze elkaar op.
0:36Dat is geen truc met het volume. Er komt geluid bij, en er blijft minder over. Nu jij. Hier zit een geluidstrilling. Wat moet dat speakertje in de koptelefoon uitzenden om hem weg te halen?
Wat er in de koptelefoon gebeurt
0:52Precies dezelfde trilling, maar precies andersom. Dat noemen we antigeluid. Buiten op de koptelefoon zit een microfoontje dat meet wat er op je afkomt. De elektronica draait die trilling om en stuurt hem naar het speakertje aan de binnenkant.
1:08Bij je oor komen omgevingsgeluid en antigeluid samen aan, en samen hebben ze een kleine amplitude. Kleine amplitude is zacht geluid. Helemaal weg gaat het niet, daarvoor zou het antigeluid tot op de trilling nauwkeurig moeten kloppen.
Samenvatting
1:26Twee dingen. Eén: twee geluidstrillingen op dezelfde plek tellen bij elkaar op, en als ze precies andersom trillen heffen ze elkaar grotendeels op. Twee: antigeluid is die omgekeerde trilling. Een microfoon meet het omgevingsgeluid, een speaker maakt de omgekeerde trilling, en wat er bij je oor overblijft heeft een kleine amplitude.
De vraag
1:48Eén vraag. Je hebt twee identieke geluidsbronnen die precies andersom trillen, en ze staan naast elkaar. Iemand zet er nog zo'n paar bij. Wordt het dan harder?
Het antwoord
2:01Nee. Elk paar heft zichzelf op, dus je kunt er zoveel bij zetten als je wilt en er blijft bijna niets over. Meer geluid erbij is niet automatisch harder. Het hangt ervan af wannéér die trillingen komen.
Afsluiting
2:15Je weet nu waarom twee geluiden samen minder kunnen zijn dan één ervan. Op het kanaal staat een aparte video over hoeveel geluid er in een verschil van een paar decibel zit.
Veelgestelde vragen
Hoe werkt een koptelefoon met ruisonderdrukking?
Aan de buitenkant zit een microfoontje dat het geluid meet dat op je afkomt. De elektronica draait die trilling om en stuurt hem naar het speakertje aan de binnenkant. Bij je oor komen het omgevingsgeluid en dat antigeluid samen aan, en samen hebben ze een kleine amplitude. Een kleine amplitude is zacht geluid.
Wat is antigeluid?
Een geluidstrilling die precies andersom trilt als het geluid dat je weg wilt hebben: de een gaat omhoog terwijl de ander omlaag gaat. Op dezelfde plek tellen die twee bij elkaar op, en dan heffen ze elkaar grotendeels op.
Waarom gaat het geluid niet helemaal weg met antigeluid?
Daarvoor zou het antigeluid tot op de trilling nauwkeurig moeten kloppen, precies even groot en precies andersom. Dat lukt nooit helemaal, dus er blijft een kleine amplitude over. Het geluid wordt zachter, maar het is niet weg.
Twee geluidsbronnen trillen precies andersom. Wordt het harder als je er nog zo'n paar bij zet?
Nee. Elk paar heft zichzelf op, dus je kunt er zoveel bij zetten als je wilt en er blijft bijna niets over. Meer geluid erbij is niet automatisch harder: het hangt ervan af wanneer die trillingen komen.
Meer geluid erbij is niet automatisch harder. Het hangt ervan af wanneer die trillingen komen.
Physics with Thomas maakt natuurkunde-uitleg voor havo en vwo. Geen woorden in beeld, dus wat je ziet werkt in elke taal.
In deze serie
Geluid en trillingenwat je hoort is niet de lucht uit zijn mond6:53
Frequentie, amplitude en toonhoogteharder is niet hoger5:57
Resonantie en meetrillenhet gaat om timing en niet om kracht6:17
Grondtoon, boventonen en klankkleurzelfde toon, ander geluid6:06
De toon van een luchtkolom uitrekenenf = v gedeeld door 4L3:15
Decibel en geluidssterkte80 dB is niet twee keer 40 dB3:31
Geluidssterkte en afstandtwee keer zo ver, vier keer zo zacht3:27
Antigeluidgeluid erbij en toch stiller2:31
Het gehoor en de gehoordrempelnul decibel is geen stilte5:38
Gehoorschade en risicodrempelgeen pijn is nog niet veilig6:23
Even voorstellen
Mijn naam is Thomas Schuurmans, en ik heb een passie voor natuurkunde en voor begrijpen waarom dingen werken zoals ze werken. Wat ik wil, is jonge mensen aanmoedigen om vaker “waarom is dat?” en “hoe werkt dat?” te vragen, en ze de handvatten van de natuurkunde geven op een manier die makkelijk is en die je kunt zien.
Ik ben in 2003 afgestudeerd in Technische Natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna werkte ik ruim twintig jaar buiten het onderwijs: eerst bij TNO, daarna bij een ontwerpbureau, en uiteindelijk als oprichter van Proportion Global, waarmee ik aan innovatievraagstukken werk in Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië. Dat werk lijkt meer op natuurkunde dan je zou denken: niet beginnen bij een oplossing, maar eerst begrijpen wat er aan de hand is, iets proberen, fout zitten, en opnieuw kijken.
Sinds 2026 geef ik natuurkunde in de onder- en bovenbouw, en ben ik begonnen aan mijn master aan de Universiteit van Amsterdam voor mijn eerstegraads bevoegdheid. Daar leerde ik dat de echte aandacht van een middelbare scholier voor nieuwe stof ongeveer zeven minuten duurt. En mijn valkuil is nu net om te veel randverhalen te vertellen.
Daaruit is het idee geboren: video's die één onderwerp scherp en visueel uitleggen, binnen die zeven minuten. Ik maak ze voor mijn eigen leerlingen. Daarna zet ik ze openbaar online, want goede uitleg hoort beschikbaar te zijn voor iedereen die hem nodig heeft, waar je ook woont en in welke taal je denkt en spreekt.