Optellen mag alleen bij weerstanden die in serie staan. In een gemengde schakeling vervang je eerst het parallelle deel door één weerstand: 40 ohm en 60 ohm parallel zijn samen 24 ohm. Die staat in serie met 16 ohm, dus de totale weerstand is 40 ohm en niet 116 ohm.
Drie weerstanden in één schakeling: 16, 40 en 60 ohm. Tel ze op, dan krijg je 116 ohm en een kleine stroom. De stroommeter geeft bijna drie keer zoveel.
Staat een deel van een schakeling in serie en een deel parallel, dan heet dat een gemengde schakeling. Optellen mag alleen bij weerstanden die in serie staan. Hier staan de 40 en de 60 ohm naast elkaar, elk in een eigen tak, en de 16 ohm staat in serie met die twee samen.
Je lost dat op door de schakeling stap voor stap te vereenvoudigen. Vervang eerst het parallelle deel door één weerstand: 40 ohm en 60 ohm parallel zijn samen 24 ohm. Die staat in serie met de 16 ohm, en samen is dat 40 ohm. Op 12 volt geeft dat 0,30 ampère, precies wat de meter aangeeft.
Daarna werk je terug. Over de 16 ohm staat 4,8 volt, dus er blijft 7,2 volt over voor het parallelle deel, en die spanning staat over beide takken. Door de 40 ohm gaat 0,18 ampère, door de 60 ohm 0,12 ampère, samen weer 0,30.
Voor 4 havo en 4 vwo, bij elektriciteit.
In deze video
De hele uitleg, uitgeschreven
Optellen dat niet klopt
0:00Drie weerstanden in één schakeling: zestien, veertig en zestig ohm. Ik tel ze op, honderdzestien ohm, en reken de stroom uit. De stroommeter geeft bijna drie keer zoveel.
Serie en parallel door elkaar
0:18Staat een deel van een schakeling in serie en een deel parallel, dan heet dat een gemengde schakeling. Optellen mag alleen bij weerstanden die in serie staan. Hier staan de veertig en de zestig ohm naast elkaar, elk in een eigen tak, en de zestien ohm staat in serie met die twee samen.
0:37Je lost dat op door de schakeling stap voor stap te vereenvoudigen. Vervang eerst het parallelle deel door één weerstand die precies hetzelfde doet. Dan blijft er een gewone serieschakeling over. Nu jij. De weerstand die de veertig en de zestig ohm samen vervangt: is die groter dan veertig ohm, of kleiner?
Van drie weerstanden naar één
1:02Kleiner, want parallel is de totale weerstand altijd kleiner dan de kleinste. Eén gedeeld door veertig plus één gedeeld door zestig is vijf honderdtwintigste, en dat is één gedeeld door vierentwintig. Het parallelle deel is dus vierentwintig ohm.
1:19Die vierentwintig ohm staat in serie met de zestien ohm, en samen is dat veertig ohm: de totale weerstand van de hele schakeling. De bron levert twaalf volt, dus de stroom is twaalf gedeeld door veertig, nul komma dertig ampère.
En weer terug
1:36Nu de andere kant op. Die nul komma dertig ampère gaat door de zestien ohm, dus daarover staat nul komma dertig keer zestien: vier komma acht volt. Er blijft zeven komma twee volt over voor het parallelle deel, en die spanning staat over allebei de takken.
1:53Door de veertig ohm gaat zeven komma twee gedeeld door veertig, nul komma achttien ampère. Door de zestig ohm nul komma twaalf ampère. Samen weer nul komma dertig: de stroom komt verderop weer samen.
Drie dingen om te onthouden
2:08Drie dingen. Een gemengde schakeling heeft een deel in serie en een deel parallel, en optellen mag alleen bij weerstanden in serie. Je vereenvoudigt hem stap voor stap: vervang eerst het parallelle deel door één weerstand, en tel die op bij wat ermee in serie staat.
2:25En daarna werk je terug: met de stroom uit de bron vind je de spanning over elk deel, en met die spanning de stroom door elke tak.
Twee vragen
2:35Twee vragen. Eén. Een weerstand van vijf komma nul ohm staat in serie met twee weerstanden van tien ohm die parallel staan. Hoe groot is de totale weerstand? Twee. De bron levert zes komma nul volt. Hoe groot is de stroom door één van de twee weerstanden van tien ohm?
De antwoorden
2:56De eerste: twee gelijke weerstanden van tien ohm parallel zijn samen de helft, vijf komma nul ohm. Met de vijf komma nul ohm in serie is de totale weerstand tien ohm. De tweede: de stroom uit de bron is zes komma nul gedeeld door tien, nul komma zestig ampère.
3:15Die splitst zich over twee gelijke takken, dus door elke weerstand van tien ohm gaat nul komma dertig ampère.
Weerstanden die vanzelf veranderen
3:23Hoe een weerstand vanzelf verandert met de temperatuur of met licht: op het kanaal staat een aparte video over de NTC, de PTC en de LDR.
Veelgestelde vragen
Wat is een gemengde schakeling?
Een schakeling waarin een deel in serie staat en een deel parallel. Optellen mag dan alleen bij de weerstanden die in serie staan; voor het parallelle deel reken je eerst één vervangende weerstand uit.
Hoe bereken je de totale weerstand van een gemengde schakeling?
Stap voor stap. Vervang eerst het parallelle deel door één weerstand, met een gedeeld door R is een gedeeld door R een plus een gedeeld door R twee. Tel die daarna op bij wat ermee in serie staat. Bij 16 ohm in serie met 40 en 60 ohm parallel is dat 16 plus 24, samen 40 ohm.
Is de vervangende weerstand van een parallel deel groter of kleiner?
Kleiner dan de kleinste weerstand in dat deel. Veertig ohm en zestig ohm parallel zijn samen vierentwintig ohm, kleiner dan de veertig.
Hoe vind je de stroom door elke tak van een gemengde schakeling?
Werk terug vanaf de stroom uit de bron. Met die stroom vind je de spanning over het deel in serie; wat er van de bronspanning overblijft staat over het parallelle deel, over elke tak even groot. Deel die spanning door de weerstand van een tak, dan heb je de stroom door die tak.
Hoe groot is de totale weerstand van 5,0 ohm in serie met twee keer 10 ohm parallel?
Tien ohm. Twee gelijke weerstanden van tien ohm parallel zijn samen de helft, vijf komma nul ohm. Met de vijf komma nul ohm in serie is de totale weerstand tien ohm. Op zes volt loopt er dan 0,60 ampère, en door elke weerstand van tien ohm de helft daarvan, 0,30 ampère.
Hiervoor kwamen de serieschakeling en de parallelschakeling. Hierna: weerstanden die vanzelf veranderen met de temperatuur of met licht, de NTC, de PTC en de LDR.
Deze video krijgt geluidssporen en ondertiteling in meer talen. Kies je taal in de speler onder het tandwiel, bij Audiospoor en bij Ondertiteling.
Physics with Thomas: natuurkunde uitgelegd met beeld waar het iets toevoegt, en zonder beeld waar het afleidt.
In deze serie
Elektrische stroomde elektronen kruipen, je lamp is meteen aan6:12
Spanning en capaciteittwee batterijen, hetzelfde getal4:43
Stroommeter en spanningsmeter aansluitenverwisselen sloopt je meter4:10
Weerstand en de wet van Ohmverdubbelt de weerstand met de spanning?4:21
Weerstand van een draadwaarom een lange kabel traag laadt4:40
Regelbare weerstand, NTC, PTC en LDRweerstanden die vanzelf veranderen3:40
Serieschakelingdoor welk lampje gaat de meeste stroom?3:32
Parallelschakelingwaarom wordt de weerstand juist kleiner?3:56
Gemengde schakelingwaarom optellen hier niet klopt3:37
Even voorstellen
Mijn naam is Thomas Schuurmans, en ik heb een passie voor natuurkunde en voor begrijpen waarom dingen werken zoals ze werken. Wat ik wil, is jonge mensen aanmoedigen om vaker “waarom is dat?” en “hoe werkt dat?” te vragen, en ze de handvatten van de natuurkunde geven op een manier die makkelijk is en die je kunt zien.
Ik ben in 2003 afgestudeerd in Technische Natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna werkte ik ruim twintig jaar buiten het onderwijs: eerst bij TNO, daarna bij een ontwerpbureau, en uiteindelijk als oprichter van Proportion Global, waarmee ik aan innovatievraagstukken werk in Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië. Dat werk lijkt meer op natuurkunde dan je zou denken: niet beginnen bij een oplossing, maar eerst begrijpen wat er aan de hand is, iets proberen, fout zitten, en opnieuw kijken.
Sinds 2026 geef ik natuurkunde in de onder- en bovenbouw, en ben ik begonnen aan mijn master aan de Universiteit van Amsterdam voor mijn eerstegraads bevoegdheid. Daar leerde ik dat de echte aandacht van een middelbare scholier voor nieuwe stof ongeveer zeven minuten duurt. En mijn valkuil is nu net om te veel randverhalen te vertellen.
Daaruit is het idee geboren: video's die één onderwerp scherp en visueel uitleggen, binnen die zeven minuten. Ik maak ze voor mijn eigen leerlingen. Daarna zet ik ze openbaar online, want goede uitleg hoort beschikbaar te zijn voor iedereen die hem nodig heeft, waar je ook woont en in welke taal je denkt en spreekt.