Practicumtoets schakelingen · zo vind je de weerstand onder de tape

Wat je na deze video kunt

0:00Na deze video kun je met een stroommeter en een spanningsmeter een onbekende weerstand bepalen. Dat gaat in drie stappen. Je bouwt de schakeling zoals het schema. Je meet een reeks spanningen en stromen. En uit je diagram reken je die ene weerstand terug.

Wat er op je tafel ligt

0:19Dit ligt er bij de practicumtoets op je tafel. Een bron, twee meters, drie weerstanden en een bos snoeren. En je hebt dertig minuten om er een meetreeks uit te halen. Ik doe het één keer helemaal voor: van de losse snoeren tot de weerstand waarvan je de waarde niet mag zien.

Eerst tekenen, dan neerleggen zoals op de tekening

0:38Begin niet met snoeren. Begin met het schema, want dat is je bouwtekening. Leg je spullen neer zoals ze op de tekening liggen. De bron links. De stroommeter bovenaan, in de hoofdstroom, voordat de stroom zich splitst. De twee weerstanden boven elkaar, parallel: allebei tussen dezelfde twee punten.

0:58En de spanningsmeter erboven, over de weerstanden heen.

Eerst het kleinste rondje, dan het tweede pad

1:02Nu bouwen, en dan eerst het kleinste rondje: de bron, de stroommeter en R één. Van de plus een rood snoer naar de mA-bus van de gele meter. Uit de COM-bus naar het begin van R één. En van het eind van R één een zwart snoer, onderlangs terug naar de min.

1:21Volg het rondje met je vinger: je komt door de stroommeter. Dan zit hij goed. Dan het tweede pad erbij: R twee. Begin aan begin, eind aan eind. Nu splitst de stroom zich na de stroommeter, en komt hij weer samen voordat hij teruggaat.

Welke bus, welk bereik

1:38Twee dingen op de gele meter: de bus en het bereik. Hoeveel stroom kun je verwachten? R één is driehonderddertig ohm. Bij zes komma nul volt gaat daar zes komma nul gedeeld door driehonderddertig doorheen: nul komma nul achttien ampère, achttien milliampère.

1:56Dat past ruim in de mA-bus, die tot tweehonderd milliampère gaat. Draaischakelaar op gelijkstroom, bereik tweehonderd milliampère.

Als laatste, en ernaast

2:06Als laatste de spanningsmeter. Die hangt ernaast, niet ertussen. De V-bus aan de kant van de plus, COM aan de kant van de min, allebei over de weerstanden heen. Een goede controle: haal je de spanningsmeter weg, dan verandert er niets aan de kring.

2:23De stroom blijft gewoon lopen. Steek je hand op voor aftekenen. Pas daarna gaat de bron aan.

Aflezen zoals de meter het zegt

2:30Draai de knop op tot de blauwe meter ongeveer één volt aangeeft. Niet op het kastje kijken: je eigen meter is de meting. Eén komma nul twee volt, zeven komma zeven milliampère. Schrijf het op zoals het er staat, met de nullen. Dan twee volt, drie, en zo verder tot zes.

U omhoog, I opzij

2:51Nu de verwerking, die doe je alleen. Een U,I-diagram: U staat verticaal, I horizontaal. Kies een schaal die je papier vult, en zet je meetpunten als kruisje. Trek met je geodriehoek de beste rechte lijn, door de oorsprong. Verbind de punten niet.

3:07Voor de steilheid kies je twee punten op de lijn, ver uit elkaar, niet twee meetpunten. Vijf komma vierennegentig volt gedeeld door vijfenveertig milliampère. Zet die mA eerst om: nul komma nul vierhonderdvijftig ampère. Dat geeft honderdtweeëndertig ohm.

3:26Dat is R totaal.

De stap die iedereen vergeet

3:27Je kent R één en je kent R totaal. Bij parallel geldt: één gedeeld door R totaal is één gedeeld door R één plus één gedeeld door R twee. Dus één gedeeld door R twee is één gedeeld door honderdtweeëndertig, min één gedeeld door driehonderddertig.

3:44Nul komma nul nul vijfenveertig. En hier stoppen veel mensen: R twee is nul komma nul nul vijfenveertig ohm. Toch? Een weerstand van nog geen vijf duizendste ohm, op je tafel? Je hebt nog niet R twee, je hebt één gedeeld door R twee. Draai hem om: één gedeeld door dat getal. Tweehonderdtwintig ohm.

Klopt het? Bouw om en kijk

4:07Klopt dat? Je kunt het controleren met een tweede schakeling. Haal alle snoeren los en leg de spullen neer zoals op de nieuwe tekening: R twee in serie met R drie, die is vierhonderdzeventig ohm. Bij zes komma nul één volt loopt er acht komma zeven één milliampère.

4:25Dat is samen zeshonderdnegentig ohm. Min vierhonderdzeventig: tweehonderdtwintig. Pas nu mag de tape eraf. Rood, rood, bruin, goud: tweehonderdtwintig ohm, plus of min vijf procent. Ergens tussen tweehonderdnegen en tweehonderdeenendertig. Jouw tweehonderdtwintig ligt ertussen.

Drie dingen

4:46Drie dingen. De stroommeter zit in het rondje, de spanningsmeter ernaast. Lees af op je eigen meter, met de nullen. En na één gedeeld door R twee ben je pas halverwege: draai hem om.

Eerst tekenen, dan bouwen

4:59Wil je hier meer over weten, kijk dan de video's over serie en parallel op dit kanaal. En op de practicumtoets: eerst tekenen, dan bouwen.