De veerkracht is de veerconstante keer de uitrekking: Fv = C × u. De uitrekking u is het lengteverschil tussen de uitgerekte en de niet-uitgerekte veer, in meter. De veerconstante C is de kracht die nodig is om de veer één meter uit te rekken, in newton per meter. Hoe groter C, hoe stugger de veer.
Deze video is ook te beluisteren in العربية, English, Français en Türkçe. Kies je taal via het tandwiel in de speler, bij Audiospoor en Ondertiteling.
Een veer van tien centimeter wordt veertien centimeter met één gewichtje eraan. Hang je er twee aan, dan wordt hij achttien centimeter, geen achtentwintig. Wat verdubbelt, is niet de lengte van de veer.
Wat verdubbelt, is de uitrekking: het lengteverschil tussen de uitgerekte en de niet-uitgerekte veer, met de letter u. Hoe ver een veer uitrekt, hangt ook af van de veer zelf. Dat zit in de veerconstante C: de kracht die nodig is om de veer één meter uit te rekken. Een stugge veer heeft een grote veerconstante, een slappe een kleine. De veerkracht is dan Fv = C × u, met de veerkracht in newton, de veerconstante in newton per meter en de uitrekking in meter. Je rekent twee veren door die bij 6 N drie en twaalf centimeter uitrekken: 200 N/m en 50 N/m. En je berekent de massa van een plantje aan een veer van 40 N/m die twaalf centimeter uitrekt: 4,8 N, dus 0,49 kg.
Voor natuurkunde 3 havo/vwo, bij het hoofdstuk over krachten. Halverwege staat er een vraag en valt er een stilte: zet de video daar stil en denk eerst zelf na.
In deze video
De hele uitleg, uitgeschreven
Twee gewichtjes
0:00Een veer van tien centimeter. Je hangt er één gewichtje aan, en hij wordt veertien centimeter. Nu hang je er twee aan. Hoe lang is hij dan?
Wat er verdubbelt
0:15Achttien centimeter. Wat verdubbelt, is niet de lengte van de veer, maar het stuk dat erbij komt: de uitrekking. De uitrekking is het lengteverschil tussen de uitgerekte veer en de niet-uitgerekte veer, en die krijgt de letter u. Met één gewichtje rekt deze veer vier centimeter uit, van tien naar veertien.
0:37Met twee gewichtjes rekt hij twee keer zo ver uit, acht centimeter, en dan is hij achttien centimeter lang.
Stug of slap
0:45Hoe ver een veer uitrekt, hangt ook af van de veer zelf, en dat zit in de veerconstante. De veerconstante C is de kracht die nodig is om de veer één meter uit te rekken. Een stugge veer rekt bij dezelfde kracht weinig uit, een slappe veel. Hoe groter de veerconstante, hoe stugger de veer.
1:05De veerkracht is dan F v is C keer u: de veerkracht in newton, de veerconstante in newton per meter, en de uitrekking in meter. Nu jij. Twee veren, allebei met een kracht van zes newton eraan. De ene rekt drie centimeter uit, de andere twaalf.
1:24Welke heeft de grootste veerconstante?
Een plantje aan een veer
1:31De veer die drie centimeter uitrekt: die is het stugst. Reken je het uit, zet dan de centimeters eerst om naar meter. Zes gedeeld door nul komma nul dertig is tweehonderd newton per meter. Voor de andere is het zes gedeeld door nul komma twaalf: vijftig newton per meter.
1:49Nog een. Een veer met een veerconstante van veertig newton per meter rekt twaalf centimeter uit als je er een plantje aan hangt. Twaalf centimeter is nul komma twaalf meter. De veerkracht is veertig keer nul komma twaalf: vier komma acht newton.
2:07Hangt het plantje stil, dan is de veerkracht even groot als de zwaartekracht op het plantje. De massa is dus vier komma acht gedeeld door negen komma éénentachtig: nul komma negenenveertig kilogram.
Drie dingen om te onthouden
2:20Drie dingen. De uitrekking is het lengteverschil tussen de uitgerekte en de niet-uitgerekte veer, niet de lengte van de veer. De veerconstante is de kracht die nodig is om de veer één meter uit te rekken: hoe groter, hoe stugger. En de veerkracht is C keer u, met u in meter.
Twee vragen
2:42Twee vragen. Eén. Een veer met een veerconstante van tweehonderd newton per meter rekt vijf komma nul centimeter uit. Hoe groot is de veerkracht? Twee. Een veer is twintig centimeter lang. Met een gewichtje eraan is hij vierentwintig centimeter.
2:58Je hangt er drie keer zoveel aan. Hoe lang wordt hij?
De antwoorden
3:05De eerste: vijf komma nul centimeter is nul komma nul vijftig meter. Tweehonderd keer nul komma nul vijftig is tien newton. De tweede: de uitrekking was vier centimeter, en drie keer zoveel gewicht geeft drie keer zoveel uitrekking: twaalf centimeter.
3:23De veer wordt twintig plus twaalf is tweeëndertig centimeter.
Recht evenredig
3:27Wil je weten hoe je aantoont dat twee grootheden recht evenredig zijn? Kijk dan de video over recht evenredige verbanden op mijn YouTube-kanaal.
Veelgestelde vragen
Wat is de uitrekking van een veer?
De uitrekking u is het lengteverschil tussen de uitgerekte en de niet-uitgerekte veer, niet de lengte van de veer zelf. Een veer van 10 cm die 14 cm lang wordt, heeft een uitrekking van 4 cm.
Wat is de veerconstante?
De veerconstante C is de kracht die nodig is om de veer één meter uit te rekken, in newton per meter. Hoe groter de veerconstante, hoe stugger de veer: een stugge veer rekt bij dezelfde kracht minder ver uit dan een slappe.
Hoe bereken je de veerconstante?
Deel de veerkracht door de uitrekking in meter: C = Fv / u. Een veer die bij 6 N 3,0 cm uitrekt: 6 / 0,030 = 200 N/m. Zet de centimeters dus eerst om naar meter.
Hoe bereken je de veerkracht?
Met Fv = C × u. Een veer van 200 N/m die 5,0 cm uitrekt: 5,0 cm is 0,050 m, en 200 × 0,050 = 10 N.
Hoe lang wordt een veer als je er drie keer zoveel gewicht aan hangt?
De uitrekking wordt drie keer zo groot, niet de lengte. Een veer van 20 cm die met één gewichtje 24 cm is, rekt 4 cm uit. Met drie keer zoveel gewicht rekt hij 12 cm uit en wordt hij 32 cm.
De veerkracht is de veerconstante keer de uitrekking, met de uitrekking in meter.
Physics with Thomas maakt natuurkunde-uitleg voor havo en vwo. Geen woorden in beeld, dus wat je ziet werkt in elke taal.
In deze serie
Soorten krachten3:06
Zwaartekracht berekenen3:15
Zwaartepunt2:48
Krachtmeter: bereik en nauwkeurigheid3:11
Veerkracht en veerconstante3:41
Recht evenredig verband3:37
Even voorstellen
Mijn naam is Thomas Schuurmans, en ik heb een passie voor natuurkunde en voor begrijpen waarom dingen werken zoals ze werken. Wat ik wil, is jonge mensen aanmoedigen om vaker “waarom is dat?” en “hoe werkt dat?” te vragen, en ze de handvatten van de natuurkunde geven op een manier die makkelijk is en die je kunt zien.
Ik ben in 2003 afgestudeerd in Technische Natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna werkte ik ruim twintig jaar buiten het onderwijs: eerst bij TNO, daarna bij een ontwerpbureau, en uiteindelijk als oprichter van Proportion Global, waarmee ik aan innovatievraagstukken werk in Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië. Dat werk lijkt meer op natuurkunde dan je zou denken: niet beginnen bij een oplossing, maar eerst begrijpen wat er aan de hand is, iets proberen, fout zitten, en opnieuw kijken.
Sinds 2026 geef ik natuurkunde in de onder- en bovenbouw, en ben ik begonnen aan mijn master aan de Universiteit van Amsterdam voor mijn eerstegraads bevoegdheid. Daar leerde ik dat de echte aandacht van een middelbare scholier voor nieuwe stof ongeveer zeven minuten duurt. En mijn valkuil is nu net om te veel randverhalen te vertellen.
Daaruit is het idee geboren: video's die één onderwerp scherp en visueel uitleggen, binnen die zeven minuten. Ik maak ze voor mijn eigen leerlingen. Daarna zet ik ze openbaar online, want goede uitleg hoort beschikbaar te zijn voor iedereen die hem nodig heeft, waar je ook woont en in welke taal je denkt en spreekt.