Tegen een schok beschermen twee dingen: de randaarde en de aardlekschakelaar. De randaarde verbindt de metalen buitenkant van een apparaat via de geelgroene draad met de aarde, zodat lekstroom niet door jou loopt. De aardlekschakelaar schakelt uit zodra de stroom heen en de stroom terug meer dan 30 milliampère verschillen. De zekering beschermt alleen de draad.
Er is ook ondertiteling in العربية, English, Français en Türkçe. Kies je taal via het tandwiel in de speler, bij Ondertiteling.
De stekker van je wasmachine heeft twee metalen strips aan de zijkant, die van je telefoonlader niet. Die strips horen bij de randaarde, en samen met de aardlekschakelaar beschermt die jou tegen een schok. De zekering beschermt de draad, niet jou.
Bij randaarde hangt de metalen buitenkant van een apparaat via de geelgroene aarddraad aan de aarde. Raakt de fasedraad binnenin per ongeluk die buitenkant, dan loopt de stroom via de aarddraad weg en niet door jou. De aardlekschakelaar vergelijkt de stroom die via de fasedraad heen gaat met de stroom die via de nuldraad terugkomt. Die horen gelijk te zijn. Is het verschil groter dan 30 milliampère, dan lekt er stroom weg, misschien door iemand heen, en dan schakelt hij uit.
Daarna ben jij aan de beurt: bij een wasmachine is de aarddraad los, en binnenin raakt de fasedraad de metalen kast. Je legt je hand erop. Welke beveiliging schakelt uit? Een zekering van 16 ampère merkt zo'n kleine stroom niet; de aardlekschakelaar wel. Aan het eind staan twee vragen om zelf te beantwoorden, onder andere over een broodrooster waarbij 3,60 ampère heen gaat en 3,55 ampère terugkomt. Zet de video daar stil en denk eerst zelf na.
In deze video
De hele uitleg, uitgeschreven
Twee metalen strips
0:00De stekker van je wasmachine heeft twee metalen strips aan de zijkant. Die van je telefoonlader niet. Waar zijn die strips voor?
Randaarde en aardlekschakelaar
0:14De zekering beschermt de draad. Er zijn nog twee beveiligingen, en die zijn er voor jou en niet voor de draad. Randaarde: de metalen buitenkant van een apparaat hangt via de geelgroene draad aan de aarde. Raakt de fasedraad binnenin per ongeluk die buitenkant, dan loopt de stroom via de aarddraad weg en niet door jou.
0:36En de aardlekschakelaar vergelijkt de stroom die via de fasedraad heen gaat met de stroom die via de nuldraad terugkomt. Die horen gelijk te zijn. Is het verschil groter dan dertig milliampère, dan lekt er stroom weg, misschien door iemand heen, en dan schakelt hij uit.
0:56Nu jij. Bij een wasmachine is de aarddraad los, en binnenin raakt de fasedraad de metalen kast. Je legt je hand erop. Welke beveiliging schakelt uit?
Aarddraad los: wat schakelt uit?
1:12De aarddraad is los, dus de stroom kan niet via de aarde weg en gaat door jou naar de grond. Dan komt er via de nuldraad minder terug dan er via de fasedraad heen ging. Is dat verschil meer dan dertig milliampère, dan schakelt de aardlekschakelaar uit.
1:30De zekering merkt niets: zo'n kleine stroom is voor hem niets.
Drie dingen om te onthouden
1:35Drie dingen. De zekering beschermt de draad, niet jou. Randaarde: raakt de fasedraad de metalen kast, dan loopt de stroom via de geelgroene draad naar de aarde, en niet door jou. En de aardlekschakelaar vergelijkt heen en terug: is het verschil meer dan dertig milliampère, dan gaat de stroom eraf.
Twee vragen
1:58Twee vragen. Eén. Er loopt veertig milliampère door iemand heen naar de grond. Schakelt de zekering uit, de aardlekschakelaar, of allebei? Twee. Door de fasedraad van een broodrooster gaat drie komma zestig ampère heen, en door de nuldraad komt drie komma vijfenvijftig ampère terug.
2:16Schakelt de aardlekschakelaar uit?
De antwoorden
2:22De eerste: alleen de aardlekschakelaar. Veertig milliampère is voor een zekering van zestien ampère niets, maar het is meer dan dertig milliampère verschil tussen heen en terug. De tweede: drie komma zestig min drie komma vijfenvijftig is nul komma nul vijf ampère, en dat is vijftig milliampère.
2:42Meer dan dertig, dus hij schakelt uit.
Zekeringen
2:46Wil je weten waarom de stop eruit springt als je te veel tegelijk aanzet? Kijk dan de video over zekeringen op mijn YouTube-kanaal.
Veelgestelde vragen
Wat doet randaarde?
Randaarde verbindt de metalen buitenkant van een apparaat via de geelgroene aarddraad met de aarde. Raakt de fasedraad binnenin per ongeluk die buitenkant, dan loopt de stroom via de aarddraad weg en niet door jou. Daarvoor zijn de twee metalen strips aan de zijkant van de stekker.
Hoe werkt een aardlekschakelaar?
Hij vergelijkt de stroom die via de fasedraad heen gaat met de stroom die via de nuldraad terugkomt. Die horen gelijk te zijn. Is het verschil groter dan 30 milliampère, dan lekt er stroom weg, misschien door iemand heen, en dan schakelt hij uit.
Beschermt een zekering je tegen een schok?
Nee. De zekering beschermt de draad, niet jou. Een stroom van 40 milliampère door iemand heen is voor een zekering van 16 ampère niets. Tegen een schok beschermen de randaarde en de aardlekschakelaar.
Wat gebeurt er als de aarddraad los is en je een kapot apparaat aanraakt?
Dan kan de stroom niet via de aarde weg en gaat hij door jou naar de grond. Via de nuldraad komt er dan minder terug dan er via de fasedraad heen ging. Is dat verschil meer dan 30 milliampère, dan schakelt de aardlekschakelaar uit.
Schakelt de aardlekschakelaar uit bij 3,60 A heen en 3,55 A terug?
Ja. 3,60 min 3,55 is 0,05 ampère, en dat is 50 milliampère. Dat is meer dan 30 milliampère, dus de aardlekschakelaar schakelt uit.
Hierna: waarom de stop eruit springt als je te veel tegelijk aanzet. Dat staat in de video over zekeringen op dit kanaal.
Deze video krijgt geluidssporen en ondertiteling in meer talen. Kies je taal in de speler onder het tandwiel, bij Audiospoor en bij Ondertiteling.
Physics with Thomas: uitleg met beeld waar het iets toevoegt, en zonder beeld waar het afleidt.
In deze serie
Elektrische stroomde elektronen kruipen, je lamp is meteen aan6:12
Spanning en capaciteittwee batterijen, hetzelfde getal4:43
Stroommeter en spanningsmeter aansluitenverwisselen sloopt je meter4:10
Gelijkspanning, wisselspanning en de diodewaarom werkt een led maar één kant op?4:11
Weerstand en de wet van Ohmverdubbelt de weerstand met de spanning?4:21
Weerstand van een draadwaarom een lange kabel traag laadt4:40
Regelbare weerstand, NTC, PTC en LDRweerstanden die vanzelf veranderen3:40
Serieschakelingdoor welk lampje gaat de meeste stroom?3:32
Parallelschakelingwaarom wordt de weerstand juist kleiner?3:56
Gemengde schakelingwaarom optellen hier niet klopt3:37
Practicumtoets schakelingenzo vind je de weerstand onder de tape5:13
Vermogenwaarom bestaat watt per uur niet?2:58
Kilowattuurwat kost je wifi-router per jaar?3:05
Rendementwaar blijft de rest van de energie?3:43
Randaarde en aardlekschakelaarwat beschermt jou tegen een schok?2:58
Even voorstellen
Mijn naam is Thomas Schuurmans, en ik heb een passie voor natuurkunde en voor begrijpen waarom dingen werken zoals ze werken. Wat ik wil, is jonge mensen aanmoedigen om vaker “waarom is dat?” en “hoe werkt dat?” te vragen, en ze de handvatten van de natuurkunde geven op een manier die makkelijk is en die je kunt zien.
Ik ben in 2003 afgestudeerd in Technische Natuurkunde aan de Technische Universiteit Delft. Daarna werkte ik ruim twintig jaar buiten het onderwijs: eerst bij TNO, daarna bij een ontwerpbureau, en uiteindelijk als oprichter van Proportion Global, waarmee ik aan innovatievraagstukken werk in Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië. Dat werk lijkt meer op natuurkunde dan je zou denken: niet beginnen bij een oplossing, maar eerst begrijpen wat er aan de hand is, iets proberen, fout zitten, en opnieuw kijken.
Proportion Global werkt inmiddels met een netwerk van lokale consultants in 67 landen, dus ik hoef zelf bijna niet meer te reizen. Hierdoor heb ik nu meer tijd en behoefte om ook dichter bij huis een verschil te maken. Daarom heb ik mijn oude liefde voor natuurkunde weer opgepakt. Sinds september 2026 ben ik twee ochtenden per week natuurkundedocent op het Cartesius Lyceum in Amsterdam, in de derde en vierde klas havo/vwo.
Zelf ben ik erg visueel ingesteld als ik nieuwe dingen wil leren. Daaruit is het idee geboren: video's die één onderwerp scherp en visueel uitleggen, in een paar minuten. Ik maak ze voor mijn eigen leerlingen. Daarna zet ik ze openbaar online, want goede uitleg hoort beschikbaar te zijn voor iedereen die hem nodig heeft, waar je ook woont en in welke taal je denkt en spreekt.